Pusula Bülten
Köşe Yazısı

Dayanışma Sizin Vitrininiz Değil

Pınar Bayram Yazarın tüm yazıları
20-11-2026 22:37 4 dk okuma

Bir kadına el kaldırmak şiddettir. Ücretine el koymak, çalışmasını engellemek, telefonunu denetlemek, onu tehdit etmek, cinsel baskıya maruz bırakmak da şiddettir. Bir kadın yaşadıklarını anlattığında onu sistemli biçimde aşağılamak, kendi yaşadıklarından kuşku duymaya zorlamak ve itiraz ettiği için dışlamak psikolojik şiddettir. Bunları bir kadın örgütünün toplantısında, kadın mücadelesi verilen alanlarda yaptığınızda da adı şiddettir.

Kadın mücadelesi siyaset üstü değil tam da siyasetin içindedir. Bir kadının şiddet gördüğü evden çıkabilmesi, geçinebileceği bir ücretinin ve güvenle kalabileceği bir yerin olmasına bağlı olabilir. Mahallede kreş açılması, sığınaklara erişim, tacizi dile getiren bir işçinin işten atılmasına karşı sendikanın alacağı tutum siyasi mücadele konusudur. Bir kadına “O evden çık” demek kolaydır. Çıktığında kirasını nasıl ödeyeceği, çocuğuna kimin bakacağı ve işe nasıl gideceği de bizim meselemizdir.

Benim çevremde gördüklerimle savunduğum mücadele arasındaki mesafe, bir kadın sizin kararınıza itiraz ettiğinde açılıyor. Kürsüde uzun uzun anlattığınız kadın mücadelesinin ilk sınavı, o kadının cümlesini bitirmesine izin verdiğiniz yerde başlıyor. Yıllardır yan yana durduğunuz birinin uyguladığı şiddet anlatıldığında ne yaptığınıza bakalım.

İstismarı anlatan kadına “Alkollüymüşsün”, hakkında şiddet iddiası dile getirilen kişiye “Biz seni tanıyoruz” diyorsunuz. Kadının o gece ne içtiğini, neden orada bulunduğunu, niçin daha önce konuşmadığını didik didik ediyorsunuz. Ötekinin itibarını ise elbirliğiyle koruyorsunuz. Bir davetiniz iptal olmasın, oturduğunuz koltuk sarsılmasın diye “örgüt çıkarı” deyip susuyorsunuz. O suskunluğun bedelini, bir daha ağzını açmadan önce kaybedeceklerini hesaplamak zorunda bıraktığınız kadınlar ödüyor.

Kadınlara söz ve karar alanı açmaktaki beceriksizliğinizi, siyasi kısırlığınızı “ama”larla örtüyorsunuz. “Şiddetin her türlüsüne karşıyız ama…” diye başlayıp sözü sonunda yine kadının üslubuna getiriyorsunuz. Kendi öfkenizi politik tavır, bir kadının itirazını kişisel husumet sayıyorsunuz. Önce sözünü kesiyor, sonra kararları onsuz alıyor, en sonunda adını çağrı listesinden siliyorsunuz. Geri çekildiğinde de “Kendi tercihi” diyorsunuz. Mücadele hattındaki kadını yalnızlaştıran sizsiniz. Eril tahakküme karşı mücadele ettiğinizi söylerken onun en tanıdık yöntemlerine başvuruyorsunuz. İtirazı cezalandırıyor, dışlamayı sıradanlaştırıyor, sorumluluğu yine kadına yüklüyorsunuz.

Akşam mutfağında elindekiyle ne pişireceğini düşünen kadına, geçim derdini dinlemeden üst perdeden erkek şiddetini anlatıyorsunuz. Mahallesine uğramadığınız kadınları sokağa çağırıyor, gelmediklerinde onları cehaletle suçluyorsunuz. Vardiyaları kaçta bitiyor? Çocuklarını kime bırakacaklar? Eve hangi araçla dönecekler? Bunları sormadan toplantının saatini, yerini ve gündemini belirliyorsunuz. Sonra kadınların mücadeleye katılmadığından yakınıyorsunuz. Kendi toplantınızın saatini değiştirmeye yanaşmazken kadınlardan bütün hayatlarını sizin çağrınıza göre düzenlemelerini bekliyorsunuz.

Dayanışma diye, emek mücadelesi diye konuşup kadınların emeğinin üzerine pervasızca konuyorsunuz. Mahalle mahalle dolaşan, bildiriyi yazan, sandalyeleri taşıyan, herkes gittikten sonra salonu toplayan kadınların emeğiyle o kürsü kuruluyor. Konuşma sırası geldiğinde mikrofon hep aynı ellere geçiyor. İş bölüşülürken herkesi hatırlıyor, karar alınırken o emeği veren kadınların sözünü duymuyorsunuz. İçlerinden biri hesabını sorduğunda da huzuru bozduğunu söylüyorsunuz. O huzurun kimin susmasıyla sağlandığı ortada.

Bir de 25 Kasım yaklaşınca yoklama almaya başlayanlar var. 25 Kasım’da meydana taşıdığınız pankartta “Yalnız değilsin” yazıyor. Peki o pankartın bir ucundan tutan, yanı başınızda yürüyen, sizinle aynı sloganı atan kadınlardan kaçı kendini yalnız hissediyor? Kaçının bir derdini açtığında sözünün kesildiğinden, destek istediğinde karşısında sessizlik bulduğundan haberiniz var? Kaçına, meydan dağıldıktan sonra, gerçekten nasıl olduğunu sordunuz? Daha açık sorayım. Yanı başınızdaki kadının yalnızlığı hanginizin umurunda? Bir kadının hayatında karşılığını bulmayan “Yalnız değilsin” sözü, fotoğrafta güzel görünen, içi boşaltılmış bir slogana dönüşüyor. O pankartı taşıyan kadın ertesi gün sizi aradığında telefonu kim açıyor?

Omuz vermek yerine çelme takıyor, el uzatmanız gereken kadını ezmeye çalışıyorsunuz. İtiraz eden kadın sizin toplantınızda da susmak zorunda kalıyorsa duvardaki kadın yumruğu afişinin ona ne faydası var?

Süslü toplantılarınız, sahte samimiyetiniz ve her itirazda sığındığınız o bulanık dil, bir kadın şiddeti anlattığında ne yaptığınızı örtmeye yetmiyor. Şiddete karşı tutumunuz, hakkında konuşulan kişinin kim olduğuna göre değişiyorsa orada ilke kalmamıştır. Bir kadının geçim derdini, bakım yükünü, söz ve karar hakkını gündeminize almıyorsanız siyasetinizi birkaç cümleye ve yılda bir çekilen meydan fotoğrafına sığdırmışsınız demektir. Kadın kadına yurt olmayı becermek, bir kadının yanınızda korkmadan konuşabilmesi, size itiraz edebilmesi ve bunların bedelini yalnız kalarak ödememesiyle başlar.

 

Her birimiz biriciğiz. Aramızda bizden önce gelenler de var, sonra gelenler de. Ortak deneyimlerimiz kadar birbirimizden ayrıldığımız yerler de var. Bütün bu farklarla eşitiz. Bir başkasına yer açabilmek, onun varlığını kendi yerimize yönelik bir tehdit saymamayı gerektirir. Yeni bir kardeşin gelişiyle beliren yerini kaybetme korkusu, bu duyguyu düşünmek için bir örnek sunar. Bir kadın aranıza katıldığında onun sözünü ancak sizinkini tekrarladığı sürece duyuyorsanız, ona tanıdığınız yerin sınırını baştan çizmişsinizdir. Kendi sözüyle geldiğinde dışarıda bırakıyorsanız, eşitlik dediğiniz şeyin kimler için geçerli olduğunu da göstermişsinizdir.

Mücadelenin teorik ve pratik araçlarını birkaç haftaya sıkıştırıp aynı eylem hazırlığını üstünkörü tekrarlamadan önce kendinize sorun. Geçen 25 Kasım’dan bu yana neyi değiştirdiniz? Üzerinde düşünmeniz, öz eleştiri vermeniz ve sorumluluk almanız gereken neler var?

Kadın kadına yurt olmak, bir kadına masada sandalye çekmekle başlar. Dayanışmanın asıl sınavı, o kadın sizin kararınıza itiraz ettiğinde de yerinin orada olduğunu bilmesidir. Şiddeti anlattığında sözünü kesmemek, anlattıklarını izni olmadan paylaşmamak ve ihtiyaç duyduğu desteği onunla birlikte kurmak bu mücadelenin gündelik emeğidir. Her kadının destek talebine, kişisel dostlukların, yakınlıkların, ilişkilerin ve çıkarların etkisinden bağımsız olarak, eşitlik ilkesinin gereklerine uygun biçimde karşılık verilmelidir. Meydan dağıldığında da bu emek sürer.

25 Kasım’da kaç kişiyi meydana topladığınızı saymadan önce, yıl boyunca kaç kadını yalnız bıraktığınızın hesabını verin.

Bu yazıdaki görüşler yazarına aittir, Pusula Bülten yayın politikasını yansıtmayabilir. İzinsiz kopyalanamaz, alıntılarda kaynak gösterilmesi zorunludur.

Pınar Bayram — Diğer Yazıları

Tümü