Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan "Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Düzenlemeyle 9 Ekim 2005 tarihli yönetmeliğe, belediye başkanı ve başkanvekili seçimlerinin kurallarını belirleyen 19/A maddesi eklendi. Özellikle kamuoyunda muhalif belediyelere yönelik operasyonlar olarak nitelendirilen tutuklama ve görevden uzaklaştırma süreçlerinin ardından belediye meclislerinde yapılan başkanvekilliği seçimleri; oylama krizlerine, üye transferi tartışmalarına ve idare mahkemelerine taşınan iptal davalarına sahne oluyordu. Yeni eklenen 19/A maddesiyle belediye meclislerinin iç işleyişindeki oylama süreçlerine Bakanlık eliyle yeni zorunluluklar getirildi.
BİRLEŞİK PUSULA VE KAPALI KABİN ZORUNLULUĞU
Önceki uygulamalarda belediye meclisi üyeleri, boş kâğıtlara adayların isimlerini elle yazarak oy kullanıyordu. Bu yöntem, parti yönetimlerinin kimin kime oy verdiğini el yazısı, kalem rengi ya da kâğıt katlama biçimi üzerinden takip etmesine olanak tanıyordu. Yeni düzenlemeyle bu uygulamaya son verilerek seçimlerde adayların ad ve soyadlarının alfabetik sırayla yer aldığı birleşik oy pusulası kullanılması zorunlu tutuldu.
Meclis üyeleri tercih ettikleri adayın alanına "tercih" mührü basarak oy kullanacak; pusulalar üzerinde tanıtıcı işaret bulunmadan zarfa konulup şeffaf sandığa atılacak. Başkanlık divanı, oy gizliliğini sağlamak amacıyla en az iki kapalı oy verme kabini hazırlatacak ve sandığı salonda herkesin rahatlıkla görebileceği bir noktaya yerleştirecek. Böylece meclis üyelerinin oylarının parti yönetimlerince takibi zorlaşırken, çoğunluğun bıçak sırtı olduğu meclislerde üyelerin parti kararının dışına çıkması ("fire" vermesi) da görünmez hale gelecek.
TURLAR ARASINDA YENİ ADAY ÇIKARILAMAYACAK
Yeni yönetmeliğe göre belediye başkanlığı veya başkanvekilliğinin herhangi bir nedenle boşalması durumunda, vali tarafından 10 gün içinde seçim toplantısının tarihi kararlaştırılacak. Aday olmak isteyen meclis üyeleri ile aday göstermek isteyen siyasi parti grupları, başvurularını yalnızca ilk birleşimin ilk oturumunda meclis başkanlık divanına yapabilecek.
Belediye Kanunu uyarınca dört tura kadar uzayabilen seçimlerde ilk oturumun ardından yeni adaylık başvurusu kabul edilmeyecek. Bu kural, ilk turlardaki oy dağılımını görüp sonraki turlarda masaya yeni bir aday sürme manevralarının önünü kesecek. Adaylar her oylama oturumu öncesinde adaylıktan çekilebilecek; kesinleşen aday listesi ise oylama başlamadan önce meclise duyurularak tutanağa geçirilecek.
ADAYLAR OTURUMU YÖNETEMEYECEK, GÖZLEMCİ GÖREVLENDİRİLECEK
Düzenleme kapsamında, aday olan meclis üyelerinin seçim oturumlarını yönetmesi ve başkanlık divanında görev alması yasaklandı. Aday üyeler yalnızca oy kullanabilecek.
Seçimin yönetiminden ve düzeninden başkanlık divanı sorumlu olurken, talep eden her siyasi parti grubu ile bağımsız üyeler adına birer kişi gözlemci olarak görev yapabilecek. Gözlemciler seçimle ilgili itiraz, öneri ve tekliflerini divana iletebilecek; divan ise karar vermeden önce gözlemcilerin görüşlerini dinleyerek tutanağa geçirecek.
GEÇERSİZ OY KRİTERLERİ VE PUSULALARIN SAKLANMASI
Yönetmelikle oyların geçerlilik koşulları ve saklama kuralları da ayrıntılı şekilde belirlendi:
Madde işareti Başkanlık mührü bulunmayan, üzerinde tanıtıcı işaret yer alan veya birden fazla adaya tercih mührü basılan oy pusulaları geçersiz sayılacak.
Madde işareti Aynı adayın alanına birden fazla tercih mührü basılması ya da hangi adaya oy verildiğinin anlaşılması koşuluyla mührün alan dışına taşması oyu geçersiz kılmayacak.
Madde işareti Üretim veya basımdan kaynaklanan hata, leke ve kırışıklıklar, tanıtıcı işaret niteliği taşımadığı sürece geçersizlik nedeni olmayacak.
Sandıktan oy kullanan meclis üyesi sayısından fazla mühürlü zarf çıkması halinde zarflar açılmadan ilgili turdaki seçim yeniden yapılacak. Mühürsüz zarflar ise açılmadan imha edilmek üzere ayrı bir alanda saklanacak. Kullanılan oy pusulaları ve zarflar, sonucun açıklanmasının ardından divan üyelerince imzalanan bir zarfa konularak mühürlenecek ve dava açma süresinin sonuna kadar; dava açılması durumunda ise yargı kararı kesinleşinceye kadar muhafaza edilecek.
Kaynak: Birgün