YENİ Parti’nin nasıl yönetileceğini belirleyen tüzüğü ile Türkiye’ye ilişkin siyasi, ekonomik ve toplumsal hedeflerini içeren parti programı belli oldu. Parti programı; demokrasi ve adalet, kalkınma ve ekonomi, sosyal devlet, dış politika, güvenlik ve dirençlilik olmak üzere beş ana bölümden oluşuyor.
“Ortak Gelecek İçin” sloganıyla hazırlanan programın ana fikrini, mevcut yönetim düzeninin yalnızca kadrolar bakımından değil, devletin işleyişinden ekonomik önceliklere kadar bütünüyle değiştirilmesi oluşturuyor. Metin boyunca tekrarlanan “Bu kara düzeni değiştireceğiz” ifadesi, partinin temel siyasi sloganı olarak öne çıkıyor.
Tüzük partinin işleyişini, program ise siyasi hedeflerini belirliyor
Parti tüzüğü; YENİ Parti’nin merkez ve yerel örgütlerinin yapısını, üyelik esaslarını, karar alma mekanizmalarını, kurultay süreçlerini ve parti organlarının görevlerini düzenliyor. Program ise partinin iktidara gelmesi hâlinde hangi alanlarda nasıl bir politika uygulayacağını ortaya koyuyor.
Programda yurttaşların yalnızca seçim dönemlerinde oy kullanan kişiler olarak görülmemesi gerektiği savunuluyor. Mahallelerden iş yerlerine, üniversitelerden fabrikalara kadar toplumun her alanında aktif yurttaşlık ve örgütlü katılım hedefleniyor.
Partinin siyasi kimliği: Atatürkçülük ve çağdaş sosyal demokrasi
YENİ Parti, düşünsel temelini Cumhuriyet’in kurucu felsefesine dayandırıyor. Mustafa Kemal Atatürk’ün bağımsızlık, ulusal egemenlik, yurttaşlık, akıl ve bilim anlayışı partinin temel yol göstericileri arasında gösteriliyor.
Programda Altı Ok’un tarihsel mirasının korunacağı belirtilirken; cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve devrimcilik ilkelerinin çağdaş demokrasi, özgürlük, eşitlik, sosyal adalet ve sürekli yenilenme hedefleri doğrultusunda ele alınacağı ifade ediliyor.
Parti kendisini emeği koruyan, adil bölüşümü savunan, güçlü sosyal devleti benimseyen ve insan haklarını güvence altına alan çağdaş sosyal demokrat bir çizgide tanımlıyor.
Güçlendirilmiş parlamenter sisteme dönüş
Programın en önemli siyasi vaatlerinden biri Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin değiştirilmesi.
YENİ Parti, kuvvetler ayrılığına dayanan ve TBMM’yi yeniden yönetimin merkezine taşıyan bir parlamenter sistem kurulmasını hedefliyor. Buna göre:
* Meclis’in yasama ve denetim yetkileri güçlendirilecek.
* Hükümet parlamentoya karşı sorumlu olacak.
* Cumhurbaşkanı tarafsız ve birleştirici bir makam hâline getirilecek.
* Kamu yönetiminde parti aidiyeti yerine liyakat esas alınacak.
* Yerel yönetimlerin idari ve mali yetkileri artırılacak.
* Siyasi etik yasası çıkarılacak.
* Siyasetin finansmanı ve kamu harcamaları şeffaflaştırılacak.
Program, iktidarın tek kişide yoğunlaşmasına karşı denetlenebilir devlet yönetimini ve güçlü kurumları savunuyor.
Yargı bağımsızlığı ve hukuk devleti
Adalet başlığı programın en geniş bölümlerinden birini oluşturuyor. Parti, yargının yürütmenin etkisinden çıkarılacağını ve herkes için erişilebilir bir hukuk düzeni kurulacağını belirtiyor.
Programda Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun yeniden yapılandırılması, Adalet Bakanı ile yürütme temsilcilerinin yargı kurullarından çıkarılması ve hâkim-savcı güvencelerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Uzun ve cezalandırmaya dönüşen tutukluluklara son verilmesi, masumiyet karinesinin korunması, savunma hakkının güçlendirilmesi ve tahliye kararlarının uygulanmaması gibi hukuk dışı uygulamaların engellenmesi de vaatler arasında bulunuyor.
Çoklu baro uygulamasının kaldırılması ve meslek örgütlerinin bağımsızlığının korunması da programda açıkça yer alıyor.
Cumhurbaşkanına hakaret suçu kaldırılacak
YENİ Parti, ceza hukukunun siyasi baskı aracı olarak kullanılmasına karşı olduğunu açıklıyor.
Programda Cumhurbaşkanına ve kamu görevlilerine hakaret suçlarının kaldırılması, siyasi eleştiriyi cezalandıran düzenlemelerin değiştirilmesi ve Terörle Mücadele Kanunu’nun şiddet içermeyen düşünce açıklamalarını cezalandırmayacak şekilde yeniden düzenlenmesi öngörülüyor.
Nefret suçlarına karşı ise daha güçlü ve uygulanabilir bir yasal düzenleme hazırlanması hedefleniyor.
AİHM kararları uygulanacak
Parti, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının eksiksiz uygulanacağını taahhüt ediyor.
Programda ifade özgürlüğü, örgütlenme hakkı, seçme ve seçilme hakkı, adil yargılanma, eğitim, sağlık, barınma, sosyal güvenlik, temiz çevre ve gıdaya erişim birbirinden ayrılmayan temel insan hakları olarak tanımlanıyor.
YENİ Parti’ye göre gerçek özgürlük yalnızca devlet baskısının bulunmamasıyla sınırlı değil. Yoksulluk, işsizlik, eğitimsizlik ve güvencesizlik de insanların özgürlüğünü sınırlayan temel sorunlar arasında görülüyor.
Basın, internet ve bilgi edinme hakkı
Programda medya özgürlüğü ve dijital demokrasiye ayrı bir bölüm ayrılıyor.
Basın ve ifade özgürlüğünün güvence altına alınması, medya sahipliği üzerinden kurulan siyasi baskıların sona erdirilmesi ve RTÜK gibi düzenleyici kurumların bağımsız ve çoğulcu hâle getirilmesi vaat ediliyor.
Yanlış bilgiyle mücadelenin sansür yoluyla değil, demokratik ve hak temelli yöntemlerle yürütüleceği belirtiliyor. Dijital platformlarda kişisel verilerin korunması, şeffaflık ve bilgiye erişim hakkının geliştirilmesi hedefleniyor.
Kadınlara, çocuklara ve dezavantajlı gruplara yönelik dijital şiddet, istismar ve nefret içerikleriyle daha etkili mücadele edilmesi de programın hedefleri arasında.
Ekonomide kalkınmacı devlet modeli
YENİ Parti, ekonomik büyümenin yalnızca rakamlarla değil, vatandaşın hayatındaki iyileşmeyle ölçülmesi gerektiğini savunuyor.
Parti, katı devletçilik ile kuralsız piyasa ekonomisi arasında; kamu yararını, üretimi, teknoloji yatırımlarını ve sosyal adaleti esas alan bir kalkınma modeli öneriyor.
Programın ekonomik yaklaşımında şu hedefler öne çıkıyor:
* Tarım ve sanayinin güçlendirilmesi,
* Yüksek teknoloji üretiminin artırılması,
* Emeğin gelirden aldığı payın yükseltilmesi,
* Servetin dar bir çevrede toplanmasının önlenmesi,
* Kamu kaynaklarının şeffaf kullanılması,
* Bölgesel eşitsizliklerin azaltılması,
* Doğayı tüketmeyen sürdürülebilir kalkınma,
* Güçlü sosyal güvenlik sistemi.
Parti, “üretmeyen bir bölüşümcülüğü” de emeği ve doğayı değersizleştiren adaletsiz büyümeyi de kabul etmediğini belirtiyor.
Güçlü sosyal devlet sözü
Programın sosyal devlet bölümünde sağlık, eğitim, barınma, enerji, sosyal hizmetler ve sosyal güvenlik temel yurttaşlık hakları olarak ele alınıyor.
Parti, hiçbir çocuğun ailesinin gelir düzeyi veya yaşadığı bölge nedeniyle nitelikli eğitimden, sağlıklı beslenmeden ve güvenli bir gelecekten mahrum kalmaması gerektiğini savunuyor.
Barınma ve enerjiye erişimin hak olarak tanımlandığı programda; emekliler, işsizler, engelliler, kadınlar, çocuklar ve güvencesiz çalışanlar için daha kapsayıcı sosyal politikalar uygulanması hedefleniyor.
Kadınların eşit temsili için bağlayıcı düzenlemeler
Toplumsal cinsiyet eşitliği, programın temel başlıkları arasında bulunuyor.
Kadınların siyasette ve karar alma süreçlerinde eşit temsilini sağlayacak bağlayıcı mekanizmaların kurulacağı belirtiliyor. Kadına yönelik şiddetle mücadele, kadınların ekonomik bağımsızlığı, sosyal yaşama eşit katılımı ve kamu hizmetlerine erişimi partinin öncelikleri arasında sayılıyor.
Programda gençlerin de yalnızca siyasetin hedef kitlesi değil, karar alma süreçlerinin doğrudan öznesi olması gerektiği ifade ediliyor.
Üniversite özerkliği ve akademik özgürlük
YENİ Parti, üniversite özerkliğini ve bilimsel özgürlüğü güvence altına almayı vaat ediyor.
Programda akademisyenler ve öğrenciler üzerindeki siyasi baskıların kaldırılması, üniversitelerin kendi karar organlarıyla yönetilmesi, bilimsel üretimin desteklenmesi ve gençlerin özgür bir eğitim ortamına kavuşturulması hedefleniyor.
Yerel yönetimlere daha fazla yetki
Parti, merkezi yönetim ile belediyeler arasında yeni bir yetki ve kaynak dengesi kurulmasını savunuyor.
Yerel yönetimlerin idari ve mali açıdan güçlendirilmesi, vatandaşların yaşadıkları kentle ilgili kararlara doğrudan katılması ve belediyelerin merkezi siyasi baskılardan korunması programın hedefleri arasında bulunuyor.
Bu yaklaşım, katılımcı demokrasi anlayışının mahalle ve kent düzeyine taşınması olarak tanımlanıyor.
“Türkiye İttifakı” nasıl tanımlanıyor?
Programda “Türkiye İttifakı” kavramı, yalnızca partiler arasında kurulacak bir seçim ortaklığı olarak ele alınmıyor.
YENİ Parti bu ittifakı; işçileri, çiftçileri, esnafı, emeklileri, kadınları, gençleri, girişimcileri, sanatçıları, bilim insanlarını ve farklı siyasi görüşlere sahip yurttaşları demokrasi, adalet ve ortak gelecek hedefi etrafında birleştiren toplumsal bir birliktelik olarak tanımlıyor.
Metinde solcuların, sağcıların, milliyetçilerin, demokratların, muhafazakârların ve özgürlükçülerin kendi kimliklerinden vazgeçmeden aynı demokratik değişim hedefi etrafında buluşabileceği savunuluyor.
Program yurttaşa ne söylüyor?
YENİ Parti’nin açıkladığı program, yalnızca hükümeti veya iktidardaki kişileri değiştirme iddiası taşımıyor. Parti; devletin işleyişini, hukuk sistemini, ekonominin önceliklerini, kamu kaynaklarının kullanımını ve yurttaşın yönetime katılım biçimini değiştirmeyi hedeflediğini açıklıyor.
Programın özünde beş temel vaat bulunuyor:
Hukukun üstünlüğü, güçlü parlamento, sosyal devlet, adil kalkınma ve aktif yurttaşlık.
Parti, iktidar hedefini açık biçimde programının merkezine yerleştirirken, yurttaşlardan yalnızca seçim desteği değil, örgütlü ve sürekli bir siyasi katılım istiyor.
Programın ana mesajı ise şu cümlede toplanıyor:
“Devlet hepimizindir. Ülkenin zenginliği hepimizindir. Gelecek hepimizindir. Türkiye hepimizindir.”
