Mali’de, Sahra Çölü’nde 2022 yılında bulunan yaklaşık 800 gramlık göktaşı, Mars’ın geçmişine ilişkin yeni veriler ortaya koydu. Teghaza 001 adı verilen pembemsi örneğin mineral ve kimyasal analizleri, Dünya’da bulunan en eski Mars örneklerinden biri olduğunu gösterdi.
NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı’ndan Yang Liu öncülüğünde yürütülen araştırma, 29 Ekim’de Science dergisinde yayımlandı. Çalışmada, Mars’ın eski kabuğunun oluşumu ve suyun kaya üzerindeki etkileri incelendi.
Mars kökeni izotop analizleriyle belirlendi
Göktaşı üzerinde ilk incelemeleri yapan New Mexico Üniversitesi araştırmacıları, örneğin dokusunun ve mineral bileşiminin daha önce incelenen Mars göktaşlarından farklı olduğunu belirledi. Oksijen izotoplarına ilişkin ölçümler, kayanın Mars kökeninin saptanmasına yardımcı oldu.
NASA ve California Teknoloji Enstitüsü araştırmacılarının da katıldığı analizlerde, göktaşının içinde küçük zirkon kristalleri bulundu. Kayaçların yaşını belirlemekte kullanılan bu kristaller, örneğin milyarlarca yıllık geçmişinin ortaya çıkarılmasında rol oynadı.
Su, minerallerde değişim bıraktı
Araştırmaya göre kaya, yaklaşık 4,1 milyar yıl önce Mars’ta suyun etkisiyle değişime uğradı. Bu sonuç, kayanın ilk oluşumunun daha eski bir döneme uzanabileceğini düşündürüyor.
Örnekte farklı minerallerin bir arada bulunması, magmanın soğuyarak katılaşması ile suyun sonradan oluşturduğu değişimlerin aynı kaya üzerinden incelenmesine olanak sağlıyor. Bulgular, bugün soğuk ve kurak olan Mars’ın erken dönem koşullarına ilişkin bilgiler sunuyor.
Kaynak bölgesi henüz kesinleşmedi
Araştırmacılar, göktaşının bileşimini Mars yörüngesinden yapılan gözlemlerle karşılaştırarak gezegenin güneyindeki eski arazilerde olası kaynak bölgeleri belirledi. Ancak Teghaza 001’in Mars’ın tam olarak hangi noktasından geldiği henüz bilinmiyor.
Bu bölgelerin saptanmasının, Mars’ın eski kabuğunu incelemeyi amaçlayan gelecekteki araştırmalara yol gösterebileceği belirtiliyor.
Kaynak: BirGün
