Sırbistan’da 25 Ekim’de düzenlenen erken seçimlerde parlamento çoğunluğunu kazanan Öğrenci Listesi, İsrail’le askerî ilişkileri değiştirme sözü verdi. Listenin temsilcisi Filip Ubovic, İngiliz gazeteci Aaron Bastani’nin podcast’inde yaptığı açıklamada, İsrail’e silah ihracatını durduracaklarını ve Sırbistan’da İsrail yapımı insansız hava araçlarının montajına yönelik projeyi sona erdireceklerini söyledi.
YDH’nin aktardığına göre Öğrenci Listesi, 250 sandalyeli parlamentoda 140 sandalye kazanarak eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in bloğunu geride bıraktı. Erken seçim, Vučić yönetimine yönelik otoriterleşme ve yolsuzluk suçlamalarının ardından düzenlendi.
Gazze’ye saldırılar sürerken silah ihracatı arttı
Balkan Araştırmacı Habercilik Ağı (BIRN) ile Haaretz’in ortak araştırmasına göre Sırbistan’ın İsrail’e silah ihracatı, 2024’te 1,5 milyon dolardan 45,8 milyon dolara yükseldi. Artış, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının sürdüğü dönemde kaydedildi.
Aynı dönemde İsrail’den yapılan askerî alımlar da büyüdü. YDH’nin haberine göre Sırbistan, 2025’in başında İsrailli Elbit Systems’ten PULS topçu sistemleri ve Hermes İHA’ları için 335 milyon dolarlık alım yaptı. Aynı yıl ağustos ayında uzun menzilli füzeleri, İHA’ları ve elektronik harp ekipmanlarını kapsayan yaklaşık 1,6 milyar dolarlık bir alım daha gerçekleştirildi.
Vučić, Eylül 2025’te İsrail yapımı İHA’ların montajı için kurulan fabrikanın açılışını yapmıştı. Middle East Eye, Elbit Systems’in Balkanlar’daki faaliyetlerini genişletmek için Sırbistan ve Arnavutluk’ta fabrika projeleri yürüttüğünü bildirmişti.
Vučić’ten Öğrenci Listesi’ne suçlama
Vučić, 12 Kasım’da Instagram’da yayımladığı videoda Öğrenci Listesi’ni ülkenin savunmasını zayıflatmakla suçladı. Listenin İsrail ve Çin’le işbirliğini reddedeceğini ileri süren Vučić, sürecin yabancı istihbarat servislerinin talimatıyla yürütüldüğünü de iddia etti. Ubovic’in açıklamasında İsrail’e silah ihracatı ve Sırbistan’daki İHA projesi yer aldı.
Mevcut sözleşmelerin akıbeti belirsiz
King’s College London’da dış politika alanında ders veren Vuk Vuksanovic, taahhüdün uygulanması için mevcut sözleşmelerden doğan yükümlülüklerin açıklığa kavuşturulması gerektiğini söyledi. Vuksanovic, ihracatın durması hâlinde Sırbistan’ın askerî sanayisinin gelir kaybını nasıl karşılayacağının ve Elbit’le kurulan teknoloji ve tedarik bağlarının nasıl kesileceğinin belirsiz olduğunu belirtti.
Vuksanovic, Sırbistan’da Filistin’le dayanışmanın bağlantısız Yugoslavya dönemine uzanan bir geçmişi olduğunu, öğrenci hareketinin yükselişiyle bu desteğin daha görünür hâle geldiğini söyledi. Öğrenci Listesi’nin ihracatı durdurmak ve İHA projesini sonlandırmak için izleyeceği takvim henüz açıklanmadı.