ABD’de Joe Biden ve Donald Trump yönetimlerinin, dış politika ve güvenlik hedefleri doğrultusunda Starlink uydu internet hizmetinin çeşitli ülkelerde açılması veya kapatılması için SpaceX ile temas kurduğu bildirildi.
Reuters’ın altı eski üst düzey ABD yetkilisine dayandırdığı araştırmaya göre Washington, bazı bölgelerde müttefiklerinin ve hükümet karşıtı göstericilerin iletişim olanaklarını artırmaya çalışırken, bazı silahlı grupların sisteme erişiminin engellenmesini istedi.
Araştırma, savaşlar ve siyasi krizlerde kullanılan iletişim altyapısının özel bir şirket tarafından işletilmesinin yarattığı bağımlılığı yeniden tartışmaya açtı.
Biden yönetiminden Hizbullah ve Husilere erişim engeli talebi
Reuters’a konuşan eski yetkililere göre Biden yönetimi, Lübnan’daki Hizbullah ve Yemen’deki Husilerle bağlantılı kişilerin Starlink terminallerini kullanabileceğine ilişkin istihbaratı SpaceX ile paylaştı.
Ekim 2023’te İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar sırasında gündeme gelen kaygıların benzeri, ABD’nin 2024’te Husilere yönelik hava operasyonları döneminde de yaşandı.
ABD’li yetkililer, aracılar üzerinden temin edildiği değerlendirilen terminallerin tespit edilerek devre dışı bırakılmasını istedi. Reuters’a konuşan iki eski yetkili, bu cihazların en azından bir bölümünün kapatıldığını belirtti.
İran’da internet erişimi için iki yönetim de devreye girdi
Washington’ın talepleri yalnızca erişimin engellenmesiyle sınırlı kalmadı. Biden yönetimi, Mahsa Amini’nin Eylül 2022’de gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından İran’da başlayan protestolar sırasında Starlink hizmetinin etkinleştirilmesini istedi.
Reuters’a konuşan eski bir yetkili, ABD yönetiminin yardımıyla İran’a terminal ulaştırıldığını söyledi. Ancak cihaz sayısı açıklanmadı.
Habere göre Trump yönetimi de ABD ve İsrail’in Haziran 2025 ve Şubat 2026’da İran’a düzenlediği saldırıların ardından Musk ve SpaceX ile görüştü. Görüşmelerde terminallerin İran’a ulaştırılması ve hizmetin etkinleştirilmesi ele alındı. Bu girişimlerin uygulamadaki kapsamı kamuoyuna açıklanmadı.
Ukrayna’daki hız kısıtlaması yeni tartışma yarattı
Araştırmanın gündeme geldiği dönemde Ukrayna, Starlink ve askerî iletişim hizmeti Starshield üzerindeki kısıtlamalardan şikâyet etti.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, erişim ve hız sınırlamalarının insansız hava araçlarının performansını ve bazı savunma faaliyetlerini olumsuz etkilediğini söyledi.
Reuters’ın önceki haberinde Starshield hızının sınırlandırılması talimatının Beyaz Saray’dan geldiği bildirilmişti. Trump yönetiminin yavaşlamayı doğruladığı, ancak talimatın kaynağını açıklamadığı aktarıldı.
Trump ise cuma günkü açıklamasında Ukrayna’nın erişimi konusunda Musk ile görüşmediğini belirterek, sorun bulunması hâlinde düzeltilmesini sağlayacağını söyledi.
Musk, karar yetkisinin ABD hükümetinde olduğunu savundu
SpaceX, Reuters’ın sorularına yanıt vermedi. Musk ise sosyal medya açıklamasında Starshield sistemlerinin ABD hükümetinin mülkiyetinde ve kontrolünde olduğunu savundu. Hız ve kullanım sınırlamalarına ilişkin kararların ABD ordusu ve nihayetinde başkan tarafından alındığını ileri sürdü.
Bu açıklama, Starlink’in ticari hizmetleri ile ABD hükümetine yönelik Starshield hizmetleri üzerindeki karar yetkisinin ayrıştırılmasını da önemli hâle getiriyor.
Özel şirketin dış politikadaki rolüne eleştiri
Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Jason Crow, Ukrayna’nın uydu hizmetlerinde yapılan değişikliklerin açıklığa kavuşturulmasını istedi. Crow, seçilmemiş milyarderlerin ve özel şirketlerin ABD’nin ulusal güvenlik çıkarları konusunda karar vermemesi gerektiğini söyledi.
Uydu sektörü danışmanı Armand Musey de Musk’ın devletle sözleşmesi bulunan bir şirket yöneticisi olmanın ötesinde, önemli dış politika kararlarında etkili olduğu değerlendirmesini yaptı.
Avrupa’da alternatif altyapı arayışı
Starlink, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinden bu yana Ukrayna’nın cephe iletişiminde önemli bir yer tutuyor. Sistemin kullanımına ilişkin kararlar bu nedenle askerî faaliyetleri doğrudan etkileyebiliyor.
Reuters’a konuşan bazı Avrupalı yetkililer, kısa vadede SpaceX’in kapasitesine denk bir alternatif bulunmadığını belirtiyor. Yetkililer, Avrupa’nın kendi askerî uydu iletişim altyapısını geliştirmesi gerektiğini savunuyor.
Kaynak: Reuters
