Çanakkale’de faaliyet gösteren Dardanel fabrikasında çalışan işçiler, maaş gecikmeleri nedeniyle temel ihtiyaçlarını karşılayamadıklarını belirtti. Patronların Ensesindeyiz Mücadele ve Dayanışma Ağı’na ulaşan ve ardından soL’a konuşan işçiler, ücret ödemelerindeki düzensizliğin süreklilik kazandığını, haklarını isteyenlerin ise işten çıkarılma tehdidiyle karşılaştığını ileri sürdü.
Ağustos ayına ait ücretlerini eylül ayında alabildiklerini aktaran işçiler, gecikmelerin kira, fatura ve kredi kartı borçlarını biriktirdiğini anlattı. İşçilerin aktarımları, fabrikadaki çalışma koşullarının ailelerin beslenme ve barınma ihtiyaçlarına doğrudan yansıdığını ortaya koydu.
“Maaş gecikince her şey duruyor”
Haberde kimliği korunarak Serhat adıyla yer verilen işçi, uzun süredir fabrikada çalıştığını ve ücretlerin zamanında ödenmemesinin alışılmış bir uygulamaya dönüştüğünü söyledi.
Fabrikada dönemsel çalışanların bulunduğunu, bazı işçilerin balık sezonunun ardından başka işlere yöneldiğini anlatan Serhat, yıl boyunca buradan elde ettiği gelirle geçinenlerin gecikmelerden daha ağır etkilendiğini belirtti. Ücretlerin parça parça ödenmesinin borçları karşılamaya yetmediğini ifade etti.
Serhat’ın aktardığına göre, aynı aileden birden fazla kişi geçinebilmek için fabrikada çalışıyor. Özellikle kadın işçilerin önemli bir bölümü, haneye ek gelir sağlamak amacıyla işe giriyor. Ancak ücretlerin gecikmesi, aile bütçesini daha da kırılgan hale getiriyor. İşçiler, işlerini kaybetme kaygısının da sorunlara karşı ses çıkarmayı zorlaştırdığını dile getirdi.
Çalışan ailelerin sofrasında yoksulluk
Haberde Funda adı kullanılan bir başka işçi ise düzenli gelirden yoksun bırakılmanın en ağır sonucunu mutfakta yaşadıklarını anlattı.
Kendisinin ve çalışma arkadaşlarının buzdolaplarıyla sofralarına ait fotoğrafları paylaşan Funda, çocuklarının yeterli beslenemediğini belirtti. Bazı sabahlar çocuklarını yalnızca ekmek yedirerek okula gönderdiklerini, sofraya yumurta koyabildiklerinde bunu bile bir imkân olarak gördüklerini ifade etti.
İşçilerin anlatımlarında, ücret gecikmelerinin yalnızca ödeme takvimine ilişkin bir sorun olmadığı; çocukların beslenmesini ve ailelerin günlük yaşamını etkileyen bir geçim krizine dönüştüğü öne çıktı.
Göçmen işçilerin çalışma koşullarına ilişkin iddialar
Serhat, fabrikaya yurt dışından işçi getirildiğini de söyledi. Bu kişilerin Özbekistan’dan geldiğini duyduklarını ancak bu konuda kesin bilgi sahibi olmadıklarını belirtti.
Göçmen işçilere barınma ve yemek sağlandığını, yaklaşık 20 bin lira ücretle çalıştırıldıklarının konuşulduğunu aktaran Serhat, yönetimin daha düşük ücretle işçi çalıştırmaya yönelmesinden kaygı duyduklarını dile getirdi. Getirilen işçilerin sayısının artırılacağı yönündeki bilgiler de işçinin aktarımında duyum olarak yer aldı.
Resmî tatilde çalışma baskısı ve eksik prim iddiası
İşçilerin dile getirdiği bir diğer sorun, sigorta primlerine ilişkin oldu. Funda, WhatsApp grupları üzerinden çalışanlara işe gelmeleri yönünde baskı yapıldığını, gelmeyenlerin isimlerinin alınacağının bildirildiğini ileri sürdü.
29 Ekim gibi resmî tatillerde de çalışmaya çağrıldıklarını anlatan Funda, fazla çalıştığı aylarda dahi sigorta bildirimlerinde eksiklik gördüğünü söyledi. İşçiler, ücretlerinin yanı sıra sosyal güvenlik haklarının da eksiksiz karşılanmasını istedi.
Geçmişte de işçi hakları ihlalleriyle gündeme gelmişti
soL’un haberinde, fabrikada geçmiş yıllarda yaşanan sorunlar da hatırlatıldı. Habere göre, Mart 2020’de iş kazası geçiren balık temizleme işçisi Arzu Kırmızıgöl, ağır bir ameliyatın ardından şikâyetçi olması nedeniyle baskıyla karşılaştı ve tazminatsız işten çıkarıldı.
Kırmızıgöl’ün işten çıkarılmasının, yaklaşık 200 balık temizleme işçisinin ağır çalışma koşulları ve yoğun mesaiye tepki göstererek işbaşı yapmadığı eylemin ertesi günü gerçekleştiği aktarıldı.
Aynı yıl pandemi sırasında uygulanan “kapalı devre çalışma sistemi” de tepki çekmişti. İşçilerin tesiste tutulmasına ilişkin uygulama nedeniyle TKP Çanakkale İl Örgütü, Dardanel hakkında suç duyurusunda bulunmuştu.
İşçilerin güncel anlatımlarını içeren kaynak metinde, şirket yönetiminin bu iddialara ilişkin yanıtına yer verilmedi.
Kaynak: soL’un işçi görüşmelerine dayanan haberi. Serhat ve Funda isimleri, işçilerin kimliklerini korumak amacıyla değiştirildi.
