İran ile Ukrayna arasındaki gerilim, Hazar Denizi’nde İran’a ait bir ticari geminin hedef alınmasıyla yeni bir boyuta taşındı. İran Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna güçleri tarafından gerçekleştirildiğini bildirdiği saldırının gemide patlamaya yol açtığını açıkladı.

Bakanlığın verdiği bilgilere göre saldırıda gemide görev yapan bir denizci yaşamını yitirirken bir denizci de yaralandı. Geminin adı, taşıdığı yük ve saldırının Hazar Denizi’nin hangi noktasında gerçekleştiği konusunda ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

Tahran yönetimi, saldırının Birleşmiş Milletler Şartı başta olmak üzere uluslararası hukukun temel ilkelerini ihlal ettiğini belirterek eylemi “düşmanca ve suç teşkil eden bir saldırı” olarak tanımladı.

İran ayrıca saldırıyı protesto etmek amacıyla Ukrayna’nın Tahran’daki maslahatgüzarını Dışişleri Bakanlığına çağırdı. Olay, uluslararası haber ajanslarınca da İran’ın resmi açıklamalarına dayandırılarak duyuruldu. Reuters

“Savaş ve güvensizlik tehlikeli biçimde yayılıyor”

İran Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna’nın Rusya ile yürüttüğü savaşı mevcut coğrafyanın dışına taşımaya çalıştığını savundu. Açıklamada Kiev yönetiminin yalnızca uluslararası hukuku ihlal etmediği, aynı zamanda bölgedeki çatışma ve güvensizlik ortamını tehlikeli biçimde genişlettiği ileri sürüldü.

Tahran, Rusya-Ukrayna savaşında taraf olmadığı yönündeki tutumunu yineleyerek İran’a ait ticari bir geminin hedef alınmasının hiçbir gerekçeyle meşrulaştırılamayacağını bildirdi.

Ukrayna ve Batılı ülkeler uzun süredir İran’ı Rusya’ya insansız hava araçları ve başka askeri teçhizat sağlamakla suçluyor. İran yönetimi ise savaşın taraflarından birine kullanılmak üzere silah gönderdiği iddialarını reddediyor.

Zelenskiy saldırıları doğruladı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Ukrayna güçlerinin Hazar Denizi’ndeki bazı deniz hedeflerine uzun menzilli saldırılar düzenlediğini doğruladı.

Zelenskiy, saldırılarda bir Rus savaş gemisi ile İran bağlantılı askeri yük taşıdığını iddia ettiği gemilerin hedef alındığını söyledi. Ukrayna yönetimi, vurulan gemilerde yaptırım kapsamındaki askeri malzemelerin taşındığını öne sürerken bu iddiayı destekleyen ayrıntılı ve bağımsız biçimde doğrulanabilir bir kanıt açıklamadı.

Zelenskiy’nin açıklamasında İran’ın duyurduğu can kaybına ilişkin bilgi verilmedi. İran ise vurulan geminin askeri yük taşıdığı yönündeki Ukrayna iddiasını kabul etmedi ve gemiyi ticari bir deniz aracı olarak tanımladı.

Tahran’dan BM ve Avrupa ülkelerine çağrı

İran Dışişleri Bakanlığı, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Avrupa hükümetleri ve BM’ye üye ülkelere çağrıda bulunarak Ukrayna’nın saldırısı karşısında açık bir tutum alınmasını istedi.

Açıklamada, Doğu Avrupa ve çevresinde barış ile güvenliğin korunmasını isteyen bütün devletlerin, çatışmaların Hazar Denizi’ne yayılmasına karşı sorumluluk üstlenmesi gerektiği belirtildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de Ukrayna’nın eylemini tehlikeli bir tırmanma olarak nitelendirerek konuyu Avrupa Birliği yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde gündeme taşıdı.

İran meşru müdafaa hakkını hatırlattı

Tahran yönetimi, İran’ın ulusal çıkarlarını ve güvenliğini korumak için uluslararası hukuktan doğan haklarını kullanabileceğini belirtti. Açıklamada özellikle BM Şartı’nda düzenlenen meşru müdafaa hakkına işaret edildi.

İran, saldırının yol açabileceği sonuçlardan Ukrayna yönetimi ile Kiev’e destek veren tarafların sorumlu tutulacağını bildirdi. Ancak Tahran’ın diplomatik girişimlerin ötesinde nasıl bir karşılık verebileceğine ilişkin somut bir açıklama yapılmadı.

Hazar Denizi’ndeki saldırı, 2022’den bu yana giderek bozulan İran-Ukrayna ilişkilerini daha da kritik bir noktaya taşıdı. Savaşın deniz ulaşım hatlarına ve İran bağlantılı ticari gemilere uzanması, Hazar’daki seyrüsefer güvenliği ile bölgesel ticaret açısından yeni risklerin ortaya çıkabileceği yönündeki kaygıları artırdı.

Kaynak:Yakın Doğu Haber