Çerçeve Yasa, TBMM Genel Kurulu’nda saatler süren görüşmelerin ardından oy çokluğuyla kabul edildi. 562 milletvekilinin oy kullandığı oylamada 468 milletvekili “Evet”, 88 milletvekili “Hayır”, 6 milletvekili ise “Çekimser” oy kullandı.

“Demokratikleşme adımlarını içermediği” ve belirsizlikler barındırdığı yönündeki eleştirilerin gölgesinde görüşülen yasa teklifinin Genel Kurul’daki görüşmelerinde, iktidar ve muhalefet partilerinin temsilcileri kürsüye çıktı.

BAHÇELİ GENEL KURUL’A İLK GELEN LİDER OLDU

Çerçeve Yasa’nın görüşmeleri için Genel Kurul salonuna ilk gelen lider MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli oldu.

YENİ Parti ise Çerçeve Yasa’da izlenecek yol haritasını değerlendirmek üzere saat 10.00’da TBMM’de kapalı grup toplantısı gerçekleştirdi. YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel’in toplantıya katılan milletvekillerine “Genel Kurul’daki konuşmamızı bekleyin” dediği öğrenildi

Toplantının ardından YENİ Parti milletvekilleri Genel Kurul salonuna geçti.

İYİ PARTİ: “PKK İLE NASIL MASAYA OTURDUNUZ?”

Genel Kurul’da ilk sözü İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez aldı.

Çömez, eski İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun, “Cumhuriyet’in yüzüncü yılında dağlarda bir terörist kalmayacak” sözlerini hatırlattı. AKP’nin buna rağmen “PKK ile pazarlık yaptığını” ileri süren Çömez, iktidara “Yok dediğiniz PKK ile nasıl masaya oturdunuz?” diye sordu.

CHP’DEN DESTEK

CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli, Çerçeve Yasa’yı “devlet politikası” olarak değerlendirdiklerini belirtti.

Türeli, teklife “Terörün kalıcı olarak sona ermesi ve demokratik siyasetin güçlenmesi” amacıyla destek vereceklerini söyledi.

KOÇYİĞİT: ELEŞTİRİLERİMİZİ SÜRECİ GÜÇLENDİREN ÖNERİLERE DÖNÜŞTÜRELİM

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, Genel Kurul’a çağrıda bulunarak, “Tarihi sürece hep birlikte katkı sunalım. Eleştirilerimizi, süreci güçlendiren önerilere dönüştürelim” dedi.

Koçyiğit, Çerçeve Yasa ile gelecek barışın 81 milyon yurttaşın kazanımı olacağını ifade etti.

Yeni Yol Grubu TBMM Grup Başkanvekili Bülent Kaya da sürecin başarıya ulaşmasını istediklerini belirterek, önlerinde uzun ve meşakkatli bir yol bulunduğunu söyledi.

Kaya, bu yolun siyasal kamplaşma ve kutuplaşmayla değil, demokratik siyasetin inşasıyla aşılabileceğini dile getirdi.

EMİR: “HUKUKSUZLUKLAR GİDEREK DERİNLEŞİYOR”

YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, süreç için kurulan komisyonun ortak raporuna dikkat çekti.

Raporun demokratikleşme bölümüne ilişkin Türkiye’de tek bir adım dahi atılmadığını söyleyen Emir, “Hukuksuzlukların giderek derinleştiği, yargının gazeteciler, siyasetçiler ve vatandaşlar üzerinde bir sopaya dönüştüğü bir sürecin içinden geçiyoruz” dedi.

Emir, raporda yer alan “AYM ve AİHM kararlarına uyulmalı” önerisine rağmen bu kararlara uyulmadığını belirterek şöyle konuştu:

“İfade özgürlüğü temin edilmelidir dedik, partimize kurumsal saldırılar gerçekleşti. Mahkemeler bağımsız olmalıdır dedik, tek bir adım dahi atılmadı. Halk iradesine saygı duyulmalıdır dedik, halen bununla ilgili en ufak bir girişimde bulunulmadı. Raporun demokratikleşme bölümünü ıskalayan bir süreçte yasa teklifi ile karşı karşıyayız.”

Emir, partisinin terörün sona ermesi adına atılacak adımları önemsediğini ancak teklifin hazırlanma biçimini ve ortak aklın işletilmemesini eleştirdi.

ANAYASA’YA AYKIRILIK TARTIŞMASI

AKP Grup Başkanvekili Abdülhamit Gül, Çerçeve Yasa ile “emperyalistlerin Türkiye’deki kardeşliği bozma çabalarının çöpe atılacağını” savundu.

TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AKP İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel ise teklife yönelik “Anayasa’ya aykırılık” itirazlarının komisyonda görüşülerek reddedildiğini söyledi.

İYİ Parti’nin teklifin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle geri çekilmesine yönelik önergesi de reddedildi.

Önergenin oylanmasının ardından Genel Kurul çalışmalarına 15 dakika ara verildi. Aranın ardından teklifin tümü üzerindeki görüşmelere geçildi.

YENİ YOL’DAN “ŞARTLI DESTEK”

Yeni Yol Grubu adına ilk konuşmayı Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan yaptı.

Arıkan, verecekleri “Evet” oyunu, “Türkiye’nin meselelerini Türkiye’nin kendisinin çözme iradesini ortaya koymak” olarak değerlendirdi.

Saadet Partisi’nin yasaya “şartlı destek” verdiğini belirten Arıkan, sürecin başarıya ulaşması gerektiğini söyledi.

YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel ise saat 13.14’te, partisinin milletvekillerinin alkışları eşliğinde Genel Kurul salonuna girdi.

DERVİŞOĞLU: “CUMHURİYETE KARŞI KALKIŞMA”

İYİ Parti Grubu adına konuşan Genel Başkan Müsavat Dervişoğlu, yasada silahsızlanmanın “belirsiz bir gelecekte vaat olarak verildiğini” savundu.

PKK’nin silahsızlanmasına karşı olmadıklarını belirten Dervişoğlu, itirazlarının sürecin yürütülme biçimine ilişkin olduğunu söyledi.

Dervişoğlu, “Denetleyemeyeceğiniz bir yasa ile tek kişiye daha fazla yetki ve daha az sorumluluk verdiğinizi anlamıyor musunuz?” diye sordu.

İktidarın Anayasa’yı ihlal ettiğini ileri süren Dervişoğlu, Çerçeve Yasa ile Cumhurbaşkanı’na daha fazla yetki verildiğini savunarak, “Bu yasa teklifinde Sayın Erdoğan, tam yetkili ama tam sorumsuz kılınıyor” dedi.

CHP: “YETMEZ AMA EVET”

CHP Grubu adına konuşan İnan Akgün Alp, partisinin teklife “Evet” oyu vereceğini açıkladı.

Alp, yasanın yeni bir siyasi kültürün gelişmesine ve sorunların demokrasi yoluyla çözülmesine vesile olmasını umduklarını söyledi.

CHP adına ikinci konuşmayı yapan Oğuz Kaan Salıcı ise süreci “Kürt meselesinin silahlardan arındırılması için tarihi bir eşik” olarak nitelendirdi.

Sürecin başarısının siyasetin ne kadar genişlediğiyle ölçüleceğini belirten Salıcı, iktidara “Bu ülkeye bir özür borcunuz yok mu?” diye sordu.

Kayyum uygulamasına son verilmesi gerektiğini ifade eden Salıcı, “Artık komedyenler, sanatçılar ve gazeteciler için ifade özgürlüğü zamanıdır” dedi.

YILDIZ: “TOPLUMSAL RIZA ÜRETİLMİŞTİR”

MHP Grubu adına konuşan Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Ekim 2024’te yaptığı çağrının ardından PKK’nin kendisini feshettiğini ve silah bıraktığını savundu.

Yıldız, “Yarım asırdır Türkiye’nin enerjisini sömüren yapı, tasfiye edilmiştir. Terörsüz Türkiye sürecinde büyük bir toplumsal rıza üretilmiştir” dedi.

Çerçeve Yasa’nın af düzenlemesi olmadığını savunan Yıldız, “Kanunu okumadan bunun bir af olduğunu söylemek, gerçeklikten uzağa düşmektir” ifadelerini kullandı.

BAKIRHAN: “İSTİKAMET DEMOKRATİKLEŞME OLMALI”

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, Türkiye’nin çatışma ve inkârla geçen sayfalarını kapatmak üzere olduğunu söyledi.

Bakırhan, parlamentonun meseleyi siyaset sorumluluğuyla çözme iradesiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, sürecin “taviz ya da yenme-yenilme süreci” olmadığını ifade etti.

“Bu süreç, Türkiye’nin bölünmesine değil, birleşmesine bir fırsat sunacaktır” diyen Bakırhan, Ekim ayında Meclis’in istikametinin demokratikleşme olması gerektiğini vurguladı.

Bakırhan, Çerçeve Yasa’ya ilişkin tutumlarını ise şöyle açıkladı:

“Bu yasayı ne gözü kapalı kutsuyoruz, ne de gözü kapalı reddediyoruz. Anadil, eşit yurttaşlık ve yerel demokrasi başta olmak üzere, demokratik talepler unutulmamıştır. Bugün atılan şey bir temeldir.”

ÖZEL: “BARIŞIN ÖNÜNDE DURMAYACAĞIZ”

YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Kürt meselesini Türkiye’nin “en yakıcı sorunlarından biri” olarak nitelendirdi.

Kürt meselesinin demokratik çözümünün devleti ve ulusal birliği güçlendireceğini belirten Özel, “İşine geldiğinde çözüm diyen, işine gelmediğinde bütün Kürtleri terörist ilan edenlerden olmadık” dedi.

Özel, iktidarın toplumsal mutabakat fırsatını heba ettiğini savunarak, muhalefetin süreç dışında bırakılmasını eleştirdi.

“Toplumsal uzlaşma, yangından mal kaçırır gibi kurulamaz” diyen Özel, teklifin hazırlanma sürecine ilişkin eleştirilerini sürdürdü.

“HAYIR DEMEK HAKKIMIZ”

Özel, YENİ Parti’nin yasaya “Hayır” deme hakkının en fazla olan siyasi parti olduğunu savunarak, buna rağmen barışın önüne geçmeyeceklerini söyledi.

Yasada Can Atalay ve Selahattin Demirtaş’a ilişkin düzenleme bulunmadığını belirten Özel, siyasi rakiplerin ve gazetecilerin cezaevinde tutulmasına ilişkin herhangi bir değişiklik yapılmadığını ifade etti.

Özel, “Burada özensiz bir metin var. Yargının bütün yetkisini yürütmeye devretmek var bu yasada” dedi.

AKP’nin meseleyi kalıcı biçimde çözmek yerine kendi siyasi çıkarlarını öne koyduğunu savunan Özel, sürecin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden adaylığının önünü açacak bir Anayasa pazarlığına dönüşmesi yönündeki kaygıları da dile getirdi.

Özel, “Barışın önünde durmayacağız, yoksul evlere düşmemek için barışın önünde durmayacağız. Bir anne daha oğlunun tabutuna sarılmasın diye barışın önünü açacağız” ifadelerini kullandı.

Özel, demokratikleşme taleplerini bundan sonra Meclis’e taşıyacaklarını belirterek, YENİ Parti milletvekillerinin bölgelerindeki taleplere göre oy kullanacağını açıkladı.

MUHALEFET ÖNERGELERİ REDDEDİLDİ

Maddeler üzerindeki görüşmeler sırasında muhalefet tarafından verilen önergelerin tamamı AKP, MHP ve DEM Parti milletvekillerinin oylarıyla reddedildi.

Yasanın birinci ve ikinci bölümlerindeki maddeler ayrı ayrı oylandı.

Saatler süren görüşmelerin ardından Çerçeve Yasa’nın tümü üzerindeki oylamaya geçildi. İYİ Parti’nin oylamanın açık yapılmasına yönelik önergesi kabul edildi.

Milletvekillerine oy kullanmaları için iki dakika süre verildi.

468 OYLA KABUL EDİLDİ

TBMM Genel Kurulu’nda yapılan oylamada toplam 562 oy kullanıldı.

Çerçeve Yasa, 468 oyla kabul edildi. Yasaya 88 milletvekili “Hayır” oyu verirken, 6 milletvekili “Çekimser” oy kullandı.

Böylece Çerçeve Yasa, demokratikleşme ve hukuk alanında atılacak adımların kapsamına ilişkin tartışmaların gölgesinde TBMM Genel Kurulu’ndan oy çokluğuyla geçmiş oldu.

Kaynak: Birgün