Filmi izlemeye başladığımda yönetmenin kim olduğunu bilmiyordum. Hatta filmi izledikten sonra Çağan Irmak’ın yönettiğini öğrendim. Ben filmlere mümkün olduğunca ön yargısız yaklaşmaya, yönetmeninden, aldığı puanlardan ya da hakkında yapılan yorumlardan ziyade anlattığı hikâyeye odaklanmaya çalışıyorum. Adile de benim için böyle bir izleme deneyimiydi.
Adile Naşit, hayatımızda yalnızca sevimli, güler yüzlü ve neşeli bir sanatçı olarak yer edinmiş biri değil. Onun hayat hikâyesine baktığımızda, bu neşeli görüntünün ardında oldukça hüzünlü bir yaşam olduğunu görüyoruz. Hatta zaman zaman gülüşünde, sesinde ve yüzündeki ifadede bile bu hüznü hissedebiliyoruz. Elbette burada bir soru da ortaya çıkıyor: Onun hayatını bildiğimiz için mi gülüşünde bile bir hüzün görüyoruz, yoksa yaşadığı acılar gerçekten yüzüne ve sesine mi yerleşmişti?
Ünlü kişilerin hayatlarını beyaz perdeye aktarmanın oldukça hassas bir iş olduğunu düşünüyorum. Çünkü biyografik filmler yalnızca yaşanmış olayları sıralamakla yetinmemeli; anlatılan kişinin iç dünyasını, mücadelelerini, döneminin koşullarını ve toplumsal konumunu da aktarabilmeli. Bu açıdan Çağan Irmak’ın Adile Naşit’in hayatını ele alışını başarılı bulduğumu söyleyebilirim.
Filmde özellikle Adile Naşit’in tiyatroya duyduğu ilgi ve oyunculuk yolunda verdiği mücadele dikkat çekiyor. Tiyatrocu bir babanın kızı olarak sahneyle erken yaşlarda tanışması, dönemin koşullarında bir kadın olarak tiyatro dünyasında kendisine yer açmaya çalışması önemli. Üstelik fiziksel özelliklerinin zaman zaman mesleki açıdan dezavantaja dönüşmesi de filmin üzerinde durduğu meselelerden biri. Bugün bile oyuncuların fiziksel görünümleri üzerinden değerlendirildiği bir dünyada, Adile Naşit’in bu önyargılara rağmen mesleğinden vazgeçmemesi ve yıllarca sahne tozu yutması oldukça kıymetli.
Adile Naşit’i canlandıran oyuncunun performansını da başarılı buldum. Fiziksel benzerliğin ötesinde, onun kendine özgü neşesini ve yüzüne yerleşmiş hüznü aktarabildiğini düşünüyorum. Bir sanatçının hayatını canlandırmak, yalnızca dış görünüşünü taklit etmekle mümkün değil. Onun duygusal dünyasına yaklaşabilmek, izleyiciye o insanı yeniden hissettirebilmek gerekiyor. Filmde bu duygunun karşılığını bulduğumu söyleyebilirim.
Özel hayatına baktığımızda ise karşımıza bambaşka bir Adile Naşit çıkıyor. Evliliğinde zaman zaman yalnızlaşan, anlaşılmadığını hisseden ve hayatının en büyük acılarından birini yaşayan bir kadın… Oğlu Ahmet’in hastalığı ve ardından gelen kayıp, onun hayatında derin bir kırılma yaratıyor. Bu kaybın ardından yaşadığı hüznün hiçbir zaman bütünüyle sona ermediğini düşündürüyor film.
Buna rağmen Adile Naşit’in yaşamla ve mesleğiyle kurduğu bağın devam etmesi oldukça etkileyici. Özellikle çocuklara yönelik çalışmaları ve Uykudan Önce programıyla kazandığı Masalcı Teyze kimliği, onun hayatındaki acıyla birlikte yaşamaya devam etme çabası olarak da okunabilir.
Adile Naşit’in hayatında dostlukların da önemli bir yeri olduğunu görüyoruz. Münir Özkul, Tarık Akan ve Halit Akçatepe gibi isimlerle kurduğu dostluklar, yalnızca aynı filmlerde rol alan sanatçılar arasındaki bir meslek ilişkisinden ibaret değil. Yeşilçam’ın ortak hafızasında yer etmiş güçlü bir dayanışmanın ve arkadaşlığın izlerini de taşıyor.
Elbette bir insanın bütün hayatını tek bir filme sığdırmak mümkün değil. Bazı dönemlerin daha ayrıntılı işlenmesini isteyebiliriz. Ancak filmin Adile Naşit’in hem sanatçı kimliğini hem de özel hayatındaki kırılganlığını görünür kılmasını önemli buluyorum. Bir biyografi filminin başarısını yalnızca anlatılan olayların sayısıyla değil, izleyicide bıraktığı duyguyla da değerlendirmek gerektiğine inanıyorum.
Bütün bunların sonunda Adile Naşit’i yalnızca milyonları güldüren bir sanatçı olarak değerlendiremiyorum. O, kendi hayatındaki büyük kayıplara rağmen başkalarının hayatına neşe taşıyabilmiş bir kadın. Belki de onu bugün hâlâ bu kadar sevmemizin nedenlerinden biri de bu. Onun kahkahası, yalnızca neşenin değil, yaşama tutunma çabasının da bir ifadesi.
Adile filmi bende, insanın dışarıya gösterdiği yüzle kendi içinde yaşadığı hayatın her zaman aynı olmayabileceği düşüncesini bıraktı. Bazen en çok güldüren insanların hikâyelerinde, en derin sessizlikler saklıdır.
