Amerikan Newsweek dergisinde yayımlanan habere göre, ABD ordusunun yaklaşık yirmi yıldır keşif, gözetleme ve saldırı operasyonlarının en önemli unsurlarından biri olan MQ-9 Reaper insansız hava araçları, İran’la yaşanan savaşta beklenmedik ölçüde ağır kayıplar verdi.

Newsweek, Donald Trump yönetiminin şubat ayında İran’a karşı başlattığı savaştan bu yana yaklaşık 45 MQ-9 Reaper’ın düşürüldüğünü veya operasyonlar sırasında kaybedildiğini bildirdi. Dergi, söz konusu kaybın ABD’nin toplam Reaper filosunun yaklaşık dörtte birine denk geldiğini belirterek yaşananları Amerikan keşif ve saldırı kapasitesi açısından “büyük bir darbe” olarak değerlendirdi.

ABD Kongre Araştırma Servisi’nin mayıs ayında hazırladığı raporda da İran’a yönelik operasyonlarda hasar gören veya imha edilen toplam 42 Amerikan hava aracından 24’ünün MQ-9 Reaper olduğu belirtilmişti. Newsweek’in aktardığı son veriler ise İHA kayıplarının sonraki aylarda da devam ettiğine işaret ediyor.

Reaper’ın güçlü özellikleri zayıflığa dönüşüyor

MQ-9 Reaper’ın en önemli özelliklerinden biri, uzun süre havada kalabilmesi ve muharebe alanını kesintisiz biçimde gözetleyebilmesi. Yaklaşık 50 bin fit irtifaya çıkabilen İHA; elektro-optik kameralar, kızılötesi sistemler, gelişmiş sensörler ve sentetik açıklıklı radar gibi teknolojilerle uzun süreli keşif ve gözetleme görevleri gerçekleştirebiliyor.

Reaper aynı zamanda Hellfire füzeleri ve güdümlü bombalar taşıyarak gerektiğinde saldırı görevlerinde de kullanılabiliyor.

Ancak Newsweek’e konuşan askeri uzmanlara göre, bu özellikler İran gibi gelişmiş hava savunma sistemlerine sahip bir ülkeyle yürütülen savaşta aynı zamanda ciddi bir zafiyete dönüşüyor.

King’s College London bünyesindeki Freeman Enstitüsü’nde hava gücü uzmanı olan Aaron Dawson, Reaper’ın büyük gövdeli, görece yavaş ve stealth teknolojisinden yoksun olduğunu belirtti.

Dawson’a göre MQ-9, ABD’nin hava üstünlüğünü büyük ölçüde garanti edebildiği bir dönemin ihtiyaçlarına göre tasarlandı. Ancak modern hava savunma ağlarının yaygınlaştığı günümüzde aynı varsayımların geçerli olmadığını belirten uzman, Reaper’ın yüksek tehdit ortamlarında daha savunmasız hale geldiğine dikkat çekti.

Bir Reaper 50 milyon dolara mal olabiliyor

İHA kayıplarının yalnızca operasyonel değil, ekonomik açıdan da Washington için ciddi bir sorun oluşturduğu belirtiliyor.

Newsweek’in aktardığı bilgilere göre modern bir MQ-9 Reaper’ın üretim maliyeti, işletme giderleri hariç yaklaşık 30 ila 50 milyon dolar arasında değişiyor.

Dawson, İran savaşı sırasında ortaya çıkan tablonun Batı’nın savaş anlayışındaki daha geniş bir yapısal soruna işaret ettiğini söyledi.

Uzman, yüksek maliyetli ve ileri teknolojiye sahip silah sistemlerine bağımlılığın, yoğun çatışmalarda ortaya çıkan tüketim hızına karşı önemli bir zafiyet yarattığını savundu. Dawson, ABD’nin Patriot ve THAAD hava savunma sistemlerinde kullanılan önleme füzelerinin stoklarındaki azalmanın da aynı sorunun başka bir göstergesi olduğunu ifade etti.

ABD Hava Kuvvetleri Reaper’dan vazgeçmiyor

Buna karşın Newsweek, yaşanan kayıpların MQ-9 Reaper programının tamamen sona erdirileceği anlamına gelmediğini vurguluyor.

ABD Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanı’nın mayıs ayında yaptığı değerlendirmede Reaper’ı İran savaşı sırasında “en değerli aktör” olarak nitelendirdiği ve başka hiçbir hava aracının MQ-9 kadar saldırı operasyonu gerçekleştirmediğini söylediği aktarıldı.

Uzmanlara göre bundan sonraki süreçte Reaper’ların kullanım biçiminin değiştirilmesi gündeme gelebilir. Düşük riskli ve uzun süre havada kalmayı gerektiren görevlerde Reaper’ların kullanılmaya devam etmesi, güçlü hava savunmasına sahip bölgelerde ise daha ucuz, tek kullanımlık İHA'ların veya stealth özellikli hava araçlarının tercih edilmesi bekleniyor.

ABD düşük maliyetli İHA'lara yöneliyor

ABD yönetiminin de yüksek maliyetli sistemlere olan bağımlılığı azaltmak amacıyla daha ucuz İHA teknolojilerine yöneldiği belirtiliyor.

Newsweek’e göre Trump yönetimi, Amerikan yapımı düşük maliyetli İHA’ların geliştirilmesi ve satın alınması amacıyla 1 milyar dolarlık bir program başlattı. Pentagon’un bu süreçte İran’ın düşük maliyetli kamikaze İHA kullanımındaki deneyimlerinden de yararlandığı kaydedildi.

Newsweek’in değerlendirmesine göre geçmiş çatışmalarda Amerikan hava üstünlüğünden yararlanarak görece serbest biçimde faaliyet gösteren MQ-9 Reaper, İran’ın hava savunma kapasitesi karşısında artık aynı hareket serbestisine sahip değil.

İran savaşında yaşanan kayıplar, ABD’nin hava gücünde önemli bir yere sahip olan Reaper’ın güçlü hava savunma sistemleri karşısındaki sınırlarını ortaya koyarken, Washington’ı daha ucuz, daha hızlı üretilebilen ve yüksek riskli görevlerde kullanılabilecek yeni nesil insansız sistemlere yönelmeye zorluyor.

Kaynak:Newsweek Dergisi-Yakın Doğu Haber