Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), ortaokul ve liselerde ortak yazılı sınav sistemini hayata geçiriyor. Yapay zekâ destekli soru havuzunun kullanılacağı ve açık uçlu soruların yer alacağı yeni uygulama, eğitimde fırsat eşitliği ve ölçme-değerlendirme süreçlerine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi. BirGün yazarı Feray Aytekin Aydoğan, sistemin mevcut sorunları daha da büyütebileceği uyarısında bulundu.
MEB tarafından hazırlanan Ortak Yazılı Sınav Sistemi’nin tanıtımı, İstanbul Ataşehir Ahmet Keleşoğlu Fen Lisesi konferans salonunda düzenlenen etkinlikle yapıldı.
Programda konuşan Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Yelkenci, ölçme ve değerlendirmeyi eğitim sürecinin sonunda gerçekleştirilen bir işlem olarak görmediklerini belirtti. Yelkenci, yeni yaklaşımı şöyle anlattı:
“Yeni yaklaşımımızda ölçme ve değerlendirmeye eğitim süreçlerinin niteliğini artıran, öğrencimizi ve öğretmenimizi geliştiren bir süreç olarak bakıyoruz.”
Ortak sınavlar hangi sınıflarda uygulanacak?
Ortak Yazılı Sınav Sistemi, 2026-2027 eğitim öğretim yılının birinci dönemindeki ilk yazılı sınavlarla uygulanmaya başlanacak.
Sistem, ortaokullarda 5, 6 ve 7’nci sınıflarda Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi ile İngilizce derslerini kapsayacak.
Liselerde ise 9, 10 ve 11’inci sınıflarda Türk dili ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, felsefe, din kültürü ve ahlak bilgisi ile İngilizce derslerinde uygulanacak. Böylece ortak sınavlar toplam 16 branşta gerçekleştirilecek.
Sorular nasıl hazırlanacak?
Sınavlar, eğitim öğretim yılı başında zümre öğretmenleri tarafından belirlenen konu-soru dağılım tablolarındaki senaryolar esas alınarak hazırlanacak.
Seçilen senaryoda yer alan öğrenme çıktılarına yönelik iki sınav sorusu, zümre öğretmenlerinin ortak kararıyla oluşturulacak. Diğer sorular ise Bakanlık tarafından hazırlanan soru havuzundan, öğretmenlerin belirleyeceği güçlük düzeylerine göre otomatik olarak seçilecek.
Soruların kolay, orta ve zor seviyeleri ile puan değerleri de öğretmenlerin mesleki değerlendirmeleri doğrultusunda belirlenecek.
Bakanlığın açıklamasına göre sistem, öğretmenlerin öğrencilerini tanımaya dayalı mesleki birikimini sınav hazırlama sürecinde korurken teknik işlemlerin daha kolay ve sistematik yürütülmesini amaçlıyor.
“Eğitimdeki eşitsizlikler göz ardı ediliyor”
Ortak Yazılı Sınav Sistemi’ni değerlendiren BirGün yazarı Feray Aytekin Aydoğan, uygulamanın eğitimdeki mevcut sorunları daha da büyütebileceğini belirtti.
Aydoğan’ın eleştirileri arasında şu başlıklar öne çıktı:
Öğretmenler ve öğrenciler değişiklikleri son anda öğreniyor. Aydoğan, sınavlara sayılı günler kala yeni bir uygulamanın gündeme getirilmesinin öğretmenler ve öğrenciler açısından belirsizlik yarattığına dikkat çekti.
Açık uçlu sorular yeni eşitsizliklere yol açabilir. Öznel değerlendirmeye açık soruların ölçme ve değerlendirme süreçlerinde farklılıklara neden olabileceğini belirten Aydoğan, özel okullar ile devlet okulları arasındaki uygulama farklarının liselere ve üniversitelere giriş süreçlerinde yeni tartışmalar yaratabileceği uyarısında bulundu.
Yapay zekâ kaynaklı hatalar sorun yaratabilir. Soru hazırlama sürecinde yapay zekâ destekli sistemlerin kullanılmasının hata riskini beraberinde getirebileceğini ifade eden Aydoğan, bu durumun ölçme ve değerlendirme açısından ciddi sorunlara yol açabileceğini vurguladı.
Okullar arasındaki olanaklar eşit değil. Bakanlığın farklı bölgelerdeki öğrencilerin benzer özelliklere sahip ölçme araçlarıyla değerlendirileceği yönündeki açıklamasını eleştiren Aydoğan, devlet ve özel okullardaki öğrencilerin aynı eğitim olanaklarına sahip olup olmadığının sorgulanması gerektiğini belirtti.
Ortak sınav, tek başına eşitlik sağlamaz. Aydoğan, okulların merkezi sınavla öğrenci alan ve adrese dayalı yerleştirme yapan kurumlar olarak ayrışmasının yarattığı sorunlara dikkat çekti. Okullar arasındaki yapısal farklılıklar devam ederken ortak sınavlarla objektif ve eşit sonuçlar elde edilmesinin nasıl mümkün olacağının açıklanması gerektiğini ifade etti.
Yeni sistemin uygulanmasıyla birlikte, ortak sınavların farklı okullardaki öğrencilerin başarılarını ne ölçüde karşılaştırılabilir biçimde değerlendireceği ve öğretmenlerin değerlendirme süreçlerinde nasıl bir standart oluşturulacağı önümüzdeki dönemin önemli tartışma başlıkları arasında yer alacak.
Kaynak: Birgün
