Marsh ve CFA Institute tarafından hazırlanan 2026 Küresel Emeklilik Endeksi, Türkiye’nin emeklilik sisteminin Avrupa ülkeleri arasındaki konumunu ortaya koydu. Dünya genelinde 55 emeklilik gelir sisteminin karşılaştırıldığı araştırmada Türkiye, incelenen 19 Avrupa ülkesi arasında son sırada yer aldı.
Araştırmada emeklilik sistemleri; emeklilik gelirlerinin yeterliliği, uzun vadeli sürdürülebilirlik ile sistemlerin yönetim ve koruma mekanizmalarının sağlamlığı olmak üzere üç temel başlık altında değerlendirildi.
Türkiye gelir yeterliliğinde de son sırada
Endekse göre Türkiye, Avrupa ülkeleri arasında emeklilik gelirlerinin yeterliliği ve finansmanına ilişkin değerlendirmelerde en düşük puanı aldı. Emeklilik sisteminin gelecekteki ödemelerini sürdürebilme kapasitesini ölçen sürdürülebilirlik göstergelerinde de Türkiye en düşük puanlı ülkeler arasında yer aldı.
Araştırma yalnızca mevcut emeklilik gelirlerini değil, sistemlerin gelecekteki emekli aylıklarını karşılama kapasitesini ve kurumsal yapısını da inceliyor. Bu yönüyle endeks, emeklilerin bugünkü gelirlerinin yanı sıra emeklilik sistemlerinin uzun vadeli geleceğine ilişkin riskleri de ortaya koyuyor.
Dünyanın en iyi emeklilik sistemi Hollanda’da
2026 Küresel Emeklilik Endeksi’nde Hollanda, 100 üzerinden 85,8 puan alarak dünya sıralamasının ilk basamağında yer aldı. Hollanda’yı 84,1 puanla Danimarka ve 84 puanla İzlanda izledi. Hollanda, üst üste dördüncü kez küresel sıralamanın zirvesine yerleşti.
Avrupa dışında Singapur, İsrail ve Avustralya da endeksin en yüksek notu olan A kategorisine girdi.
Araştırmada Hollanda’nın başarısında devlet emekliliğinin asgari gelir sağlaması, çalışanların büyük bölümünü kapsayan işyeri emeklilik sistemleri ve birikmiş emeklilik varlıklarının etkili olduğu belirtildi.
Avrupa’da Türkiye’nin önünde hangi ülkeler var?
Avrupa sıralamasında Hollanda, Danimarka ve İzlanda’nın ardından İsveç, Finlandiya ve Norveç geldi. Bu ülkeleri İsviçre, Birleşik Krallık, Fransa, İrlanda, Belçika, Almanya, Portekiz ve Hırvatistan takip etti.
İspanya, Polonya, İtalya ve Avusturya ise emeklilik sistemlerinde güçlü yönleri bulunmasına rağmen önemli eksiklikler ve riskler taşıyan ülkeler arasında gösterildi. Türkiye, değerlendirmeye alınan 19 Avrupa ülkesinin son sırasında yer aldı.
Fransa ve İspanya’da da sürdürülebilirlik sorunu
Araştırma, Avrupa’nın büyük ekonomilerinde de emeklilik sistemlerinin uzun vadeli finansmanına ilişkin sorunlara dikkat çekti.
İspanya, emeklilik gelirlerinin yeterliliği alanında 100 üzerinden 83 puan alırken sürdürülebilirlikte 33 puanda kaldı. Fransa’nın yeterlilik puanı 85, sürdürülebilirlik puanı ise 49,3 olarak kaydedildi.
Raporda Avusturya, İtalya ve İspanya, uzun vadeli sürdürülebilirlik açısından en kırılgan Avrupa ülkeleri arasında gösterildi. Bu sonuçlar, emeklilik gelirlerinin bugünkü düzeyini korumanın yanı sıra sistemlerin gelecekte bu ödemeleri karşılayabilmesinin de önemli bir sorun olduğunu ortaya koydu.
Yaşlanan nüfus emeklilik sistemlerini zorluyor
Araştırmada dünya genelinde yaşam süresinin uzaması ve doğurganlık oranlarının düşmesi nedeniyle emeklilik sistemlerinin giderek artan bir baskıyla karşı karşıya olduğu belirtildi.
Çalışan nüfusa kıyasla emekli sayısının artması, özellikle mevcut emeklilerin aylıklarının çalışanların ödediği primlerle karşılandığı sistemlerde finansman sorunlarını büyütüyor.
Marsh Küresel Tanımlanmış Fayda Segment Lideri Graham Pearce, fonlanmamış emeklilik sistemlerinin karşı karşıya olduğu temel sorunlardan birinin, gelecek yıllarda emeklilerin çalışanlara oranındaki artış olacağını söyledi.
Pearce, bu sistemlerde çalışanların ödediği primlerin gelecekteki emeklilikleri için biriktirilmek yerine mevcut emeklilerin aylıklarının finansmanında kullanıldığını belirtti.
Emeklilik yaşı yükselebilir, aylıklar azalabilir
Araştırmada emeklilik sistemlerinin sürdürülebilirliğini güçlendirmek için özel emeklilik kapsamının genişletilmesi, emeklilik birikimlerinin artırılması ve daha uzun süre çalışmanın kolaylaştırılması gibi önerilere yer verildi.
Pearce, emeklilik sistemlerinin daha yüksek vergiler veya sosyal güvenlik primleriyle desteklenebileceğini, daha uzun süre çalışmak isteyenlere yönelik teşviklerin de ilave gelir sağlayabileceğini ifade etti.
Emeklilik yaşının yükseltilmesi veya gelecekteki ödemeler için önceden fon oluşturulması gibi adımların atılmaması durumunda hükümetlerin zor kararlarla karşılaşabileceğini belirten Pearce, emeklilik haklarının azaltılmasının da bu seçenekler arasında bulunduğunu söyledi.
Almanya ve Fransa’dan emeklilik açıklamaları
Almanya Merkez Bankası Başkanı Joachim Nagel, Mayıs 2026’da yaptığı açıklamada, ülkede emeklilik yaşının 2031 sonrasında yaşam beklentisine endekslenmesinin yararlı olabileceğini belirtti.
Nagel, Almanya’da 2027 başında devreye alınması planlanan yeni özel emeklilik sisteminin önemli bir adım olduğunu, ancak uzun vadeli sürdürülebilirlik sorunlarını tek başına çözemeyeceğini ifade etti.
Fransa Merkez Bankası’nın dönemin başkanı François Villeroy de Galhau da kamu harcamalarının borçlanmayla finanse edilmesinin maliyetinin gelecek nesillere aktarıldığı uyarısında bulundu.
Avrupa Komisyonu ise Eylül 2026’da kamu emekliliklerini tamamlayıcı tasarrufların artırılması çağrısı yaparak çok sayıda kişinin emeklilik döneminde gelirinde keskin düşüş yaşama riskiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi.
Kaynak: ekonomim
