Birleşik Metal-İş Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM), “Açlık ve Yoksulluk Sınırı Ağustos 2026 Dönem Raporu”nu yayımladı. Rapora göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için aylık en az 37 bin 203 lira harcaması gerekiyor.

BİSAM’ın TÜİK zincir market cari ay internet fiyatları ve kendi beslenme kalıbı üzerinden yaptığı hesaplamaya göre bu tutar yalnızca gıda harcamalarını kapsıyor. Barınma, ulaşım, eğitim, sağlık, ısınma ve eğlence gibi zorunlu giderler eklendiğinde dört kişilik bir ailenin aylık toplam tüketim harcaması 122 bin 217 liraya yükseliyor.

Böylece yoksulluk sınırı, açlık sınırının yaklaşık 3,3 katına ulaşıyor.

Gıdaya günlük en az 1.240 lira

BİSAM hesaplamasına göre dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı beslenebilmesi için günlük yapması gereken asgari gıda harcaması 1.240,10 lira.

30 günlük ay üzerinden hesaplandığında bu tutar aylık 37 bin 203 liraya denk geliyor.

Günlük gıda harcamasında en büyük payı süt ve süt ürünleri oluşturuyor. Bu grupta günlük harcama gereksinimi 431,31 lira olarak hesaplanırken, bunu 288,82 lirayla sebze ve meyve, 209,80 lirayla et, tavuk ve balık takip ediyor.

Dört kişilik bir ailenin günlük gıda bütçesinde yumurtanın payı 24,90 lira, kurubaklagillerin payı 28,87 lira, ekmeğin payı ise 86,67 lira olarak hesaplandı.

Gıda bütçesinin üçte biri süt ve süt ürünlerine

BİSAM’ın daha dar gruplandırmasına göre süt ve süt ürünlerinin toplam gıda harcaması içindeki payı yüzde 34,8. Buna göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenmek için ayırması gereken gıda bütçesinin yaklaşık üçte biri bu gruba gidiyor.

Sebze ve meyvenin payı yüzde 23,3, et, yumurta ve kurubaklagil grubunun payı yüzde 23,5, ekmek ve tahıl grubunun payı ise yüzde 8,5 olarak hesaplandı. Diğer ürünlerin payı yüzde 9,9 oldu.

BİSAM, açlık sınırındaki artışta özellikle sebze ve meyve, et-tavuk-balık ile bal, pekmez ve reçel gruplarındaki fiyat artışlarının etkili olduğunu belirtti. Kuruyemiş, peynir ve katı yağ gruplarındaki fiyat gerilemelerinin ise artışı sınırladığı kaydedildi.

Çocuk ve gençlerin beslenme maliyeti daha farklı

Raporda sağlıklı beslenme maliyetinin ailedeki her birey için aynı olmadığına dikkat çekildi.

BİSAM’ın hesaplamasına göre günlük gıda harcaması:

  • 4-6 yaş arasındaki çocuk için 235,23 lira,
  • 10-18 yaş arasındaki genç için 349,10 lira,
  • yetişkin erkek için 334,15 lira,
  • yetişkin kadın için 321,62 lira.

Dört kişinin toplam günlük gıda harcaması böylece 1.240,10 liraya ulaşıyor.

Veriler, beslenme ihtiyacının yalnızca hanehalkındaki kişi sayısına göre değil, yaş ve cinsiyete göre de değiştiğini ortaya koyuyor. Özellikle 10-18 yaş arasındaki bir gencin günlük sağlıklı beslenme maliyeti, yetişkin erkek ve kadının üzerinde bulunuyor.

Süt ve peynir için günlük 301 lira

Gıda grupları içerisinde süt ve süt ürünlerinin maliyeti dikkat çekiyor. Dört kişilik bir ailenin günlük süt ve yoğurt harcaması 129,82 lira, peynir ve çökelek harcaması ise 171,66 lira olarak hesaplandı.

Böylece yalnızca bu iki ürün grubunun günlük maliyeti 301,48 liraya ulaşıyor.

Sebze ve meyve için günlük 288,82 lira, et-tavuk-balık için ise 209,80 lira gerekiyor. Bu üç ana grup, ailenin günlük gıda bütçesinin yaklaşık dörtte üçünü oluşturuyor.

BİSAM: Ölçülen yalnızca “karın doyurma” maliyeti değil

BİSAM, Ağustos 2026 raporunda hesaplama yönteminde yapılan değişikliğe de dikkat çekti.

Kurum, TÜİK’in Mayıs 2022’de madde fiyatlarını açıklamayı durdurmasının ardından hesaplama yöntemini değiştirdiğini, 2026 itibarıyla ise BİSAM SBVS-2026 (Sağlıklı Beslenme için Veri Sistemi) adlı yeni sistemi kullanmaya başladığını belirtti.

Bu nedenle 2026 öncesindeki açlık ve yoksulluk sınırı verileriyle yöntemsel olarak doğrudan karşılaştırma yapılamıyor.

Yeni yöntemde yalnızca hayatta kalmak için gerekli en düşük kalori miktarı değil, sağlıklı ve dengeli beslenme esas alınıyor. BİSAM, protein, vitamin ve mineral eksikliğini ifade eden “gizli açlık” riskini de hesaba kattığını belirtiyor.

Kurum, hesaplamanın hedefinin yalnızca “hayatta kalma maliyetini” değil, “insanca ve sağlıklı yaşam maliyetini” ölçmek olduğunu vurguluyor.

Yoksulluk sınırı nasıl hesaplanıyor?

BİSAM’a göre açlık sınırı, dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve mevsimine uygun beslenebilmesi için yapması gereken aylık minimum gıda harcamasını ifade ediyor.

Yoksulluk sınırı ise gıda harcamasının hanehalkı toplam tüketim harcamaları içindeki payından hareketle hesaplanıyor. Bu kapsamda barınma, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi gıda dışındaki zorunlu giderler de hesaba katılıyor.

Ağustos 2026 verileri, dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı beslenebilmesi için 37 bin 203 liraya, temel yaşam giderleriyle birlikte geçinebilmesi için ise 122 bin 217 liraya ihtiyaç duyduğunu ortaya koyuyor.

Toplam zorunlu tüketim harcamasının yaklaşık yüzde 30,5’i gıdaya, yüzde 69,5’i ise gıda dışındaki zorunlu giderlere ayrılıyor.

Kaynak: evrensel