ABD merkezli The Atlantic dergisi, ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Şenzen’deki buluşmasını, büyük güçlerin dünya siyasetini kendi aralarında şekillendirdiği dönemi canlandırma girişimi olarak değerlendirdi. YDH’nin aktardığı makalede dergi, üçlü zirveden kayda değer bir anlaşma çıkmadığını, özellikle Ukrayna’daki savaşı sona erdirmeye yönelik somut bir ilerleme sağlanamadığını savundu.
The Atlantic’e göre buluşmanın siyasi işlevi, üç liderin kamuoyuna sunabileceği fotoğraf ve görüntüler üretmesiydi. Dergi, Trump’ın müzakereler başlamadan önce yaptığı açıklamaları bu değerlendirmenin dayanaklarından biri olarak gösterdi.
Trump, zirvenin en önemli anı olarak karşılamayı gösterdi
Trump, üçlü görüşme öncesinde Fox News’e verdiği demeçte, zirvenin en önemli anının bir gün önceki karşılama töreninde yaşandığını söyledi. Şi Cinping’in kendisini uçak merdivenlerinde karşılamasına dikkat çeken Trump, törenin Çin tarihinde benzeri görülmemiş bir karşılama olduğunu ileri sürdü. Şi’den övgüyle söz eden ABD Başkanı, töreni iki ülke açısından da bir başarı olarak sundu.
The Atlantic, görüşmeler henüz başlamadan Trump’ın zirvenin başarısını karşılama üzerinden anlatmasına dikkat çekti. Dergi, Şi’nin bizzat katıldığı törenin Trump’a kendi kamuoyuna sunabileceği bir diplomatik başarı görüntüsü verdiği yorumunu yaptı. Makaleye göre bu görüntüler, zirveden çıkan somut kararların önüne geçti.
“Yalta 2.0” benzetmesinde masada bulunmayan ülkeler
The Atlantic’in ele aldığı bir diğer konu, Şenzen buluşmasının 1945’teki Yalta Konferansı’na benzetilmesiydi. Dergi, Yalta’nın mirasını değerlendirirken, savaş sonrasında kurulan düzen hakkında kararlar alınırken Doğu Avrupa halklarının kendi geleceklerine ilişkin müzakerelerde temsil edilmemesine dikkat çekti. Makalede, konferansın ardından bölgede kurulan Sovyet hâkimiyetinin Yalta’nın tarihsel mirasını belirlediği görüşü dile getirildi.
Dergiye göre Şenzen ile Yalta arasındaki temel fark, üç liderin başka ülkelerin geleceğini o ülkelerin katılımı olmadan belirleme kapasitesinde yatıyordu. The Atlantic, Trump, Putin ve Şi’nin böyle bir güce Yalta’daki liderlerle aynı ölçüde sahip olmadığını savundu. Bu değerlendirme, Ukrayna savaşının geleceğine ilişkin bir uzlaşının yalnızca büyük güç liderlerinin görüşmesine bağlanamayacağı yönündeki eleştirinin de temelini oluşturdu.
Ukrayna ve İran örnekleri üzerinden güç dengesi tartışması
The Atlantic, savaş sırasında geliştirilen veya edinilen yeni askerî kapasitelerin büyük güçlerin hareket alanını sınırlayabildiğini belirtti. Dergi, Ukrayna’nın Kerç Köprüsü’ne yönelik saldırılarda savaşın başlangıcında elinde bulunmayan, kendi geliştirdiği sistemleri kullandığını aktardı. İran’ın da Rus insansız hava aracı teknolojisinden yararlanarak ABD üslerini ve Körfez’deki çeşitli noktaları hedef alabildiğini yazdı.
Makalede bu örnekler, askerî kapasite bakımından daha güçlü ülkelerin, karşılarındaki aktörler üzerinde istedikleri sonucu her zaman elde edemediği yönündeki görüşü desteklemek için kullanıldı. The Atlantic, Şenzen Zirvesi’nin bu değişen güç dengelerine yanıt üretemediği ve geçmişin büyük güç diplomasisini canlandırma çabası olarak kaldığı değerlendirmesinde bulundu.