Yemen’in önemli bir bölümünü kontrol eden Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki çatışmalar şiddetlenirken, Riyad yönetimi Türkiye ve Pakistan’ın genelkurmay başkanlarını acil toplantıya çağırdı.
Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu’nun toplantıya katılmak üzere Suudi Arabistan’a gideceği açıklandı. Al Jazeera’nin aktardığına göre Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir’in de Riyad’daki görüşmelere katılması bekleniyor.
Toplantının gündeminde, Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları ile Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında atılabilecek askerî adımlar bulunuyor.
Ortak savunma anlaşması masada
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış sayılmasını öngörüyor.
Genelkurmay başkanları düzeyindeki acil toplantı kararı, üç ülkenin dışişleri bakanlarının New York’ta gerçekleştirdiği görüşmenin ardından duyuruldu.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, toplantıda Mekke’yi, sivil yerleşimleri ve ekonomik tesisleri hedef alan saldırıların ele alındığını açıkladı. Riyad yönetimi, Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesinden doğan meşru müdafaa hakkına vurgu yaptı.
Pakistan ve Türkiye’den yapılan açıklamalarda ise daha ölçülü bir dil kullanıldı. Ankara ve İslamabad, görüşmelerin ağırlıklı olarak ortak savunma anlaşmasının kurumsal yapısının oluşturulması ve bölgesel güvenlik konularının değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirildiğini bildirdi.
Erdoğan: İleri askerî destek gündeme gelebilir
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Newsweek dergisine verdiği röportajda kullandığı ifadeler, Türkiye’nin olası rolüne ilişkin tartışmaları güçlendirdi.
Erdoğan, Suudi Arabistan’a verilebilecek desteğin saldırının boyutuna ve Riyad yönetiminin ihtiyaçlarına göre belirleneceğini söyledi. İstihbarat, lojistik ve mühimmat desteğinin seçenekler arasında bulunduğunu belirten Erdoğan, “Tehdidin boyutuna göre daha ileri askerî destek de gündeme gelebilir” dedi.
Bunun otomatik bir askerî müdahale anlamına gelmediğini vurgulayan Erdoğan, Irak, Yemen veya başka bir bölgede yaşanabilecek her gelişme için bugünden savaş senaryosu yazmanın doğru olmayacağını ifade etti. Atılacak adımların ilgili siyasi ve askerî mekanizmalar tarafından kararlaştırılacağını belirtti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Suudi Arabistan ordusunun bazı teknik alanlarda desteğe ihtiyaç duyabileceğini ve Türkiye’nin bu ihtiyaçların karşılanmasına katkı sunabileceğini söylemişti.
Husilerden Türkiye ve Pakistan’a tehdit
Üç ülkenin askerî toplantı hazırlıkları sürerken Husilerden de açıklama geldi.
Husilerin siyasi büro üyelerinden Muhammed el-Bukhaiti, bir Irak televizyonuna yaptığı açıklamada, Türkiye ve Pakistan’ın savaşa katılması durumunda karşılık verileceğini söyledi. El-Bukhaiti, iki ülkeyi “demir yumrukla” karşılaşmakla tehdit etti.
Husilerin son haftalarda Suudi Arabistan’daki hedeflere füze ve insansız hava araçlarıyla saldırdığı, Yemen’in Kızıldeniz kıyısındaki hâkimiyet alanını genişlettiği bildiriliyor. Bu gelişme, küresel petrol ve ticaret rotalarının önemli geçiş noktalarından Babülmendep Boğazı’nın güvenliğine ilişkin endişeleri artırıyor.
Anlaşma henüz Türkiye’de yürürlükte değil
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Türkiye açısından önündeki en önemli başlıklardan biri TBMM onayı.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, anlaşmanın henüz Meclise gönderilmediğini açıkladı. Kurtulmuş, Meclisin 1 Ekim’de açılmasının ardından anlaşmanın gündeme gelmesini beklediğini söyledi.
Bu nedenle anlaşma, Türkiye bakımından henüz yürürlüğe girmiş değil. Olası askerî görevlendirmeler açısından ayrıca anayasal ve yasal süreçlerin işletilmesi gerekiyor.
Riyad hava savunması ve kara gücü desteği arıyor
Suudi Arabistan’ın gelişmiş silah sistemleri ve önemli ekonomik kaynakları bulunmasına rağmen özellikle hava savunması ve kara operasyonları konusunda desteğe ihtiyaç duyduğu belirtiliyor.
ABD’nin bölgedeki askerî desteğini azaltmasının ardından Riyad yönetiminin savunma operasyonlarını daha fazla kendi imkânlarıyla yürütmek zorunda kaldığı ifade ediliyor.
Fransa ve İngiltere de Suudi Arabistan’a savunma desteği sağlanacağını açıkladı. İngiltere’nin savunma operasyonlarına katılan uçaklara yakıt ikmali desteği vermesi, Fransa’nın ise Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu petrol terminalinin korunmasına yönelik askerî birlik göndermesi planlanıyor.
Savaş kararı çıkmış değil
Riyad’daki toplantı, Türkiye ve Pakistan’ın Husilere karşı doğrudan savaşa gireceği anlamına gelmiyor. Görüşmelerde öncelikle istihbarat paylaşımı, lojistik destek, hava savunması, mühimmat ve ortak komuta mekanizmalarının değerlendirilmesi bekleniyor.
Türkiye’nin doğrudan askerî güç kullanması ise Suudi Arabistan’ın resmî talebi, tehdidin boyutu, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın yürürlüğe girmesi ve gerekli anayasal süreçlerin tamamlanması gibi birden fazla koşula bağlı olacak.
Kaynak: Gazete Oksijen, Newsweek, Al Jazeera