Şili’deki Vera C. Rubin Gözlemevi’nin görüntülerini inceleyen araştırmacılar, Neptün’ün ötesinde yeni bir cüce gezegen adayı tespit etti. Dünya’dan bakıldığında Samanyolu’nun yoğun yıldız alanlarından birinin önünde görünen gökcisminin, bu nedenle önceki gökyüzü taramalarında fark edilmemiş olabileceği değerlendirildi.
Aktarılan keşif bilgilerine göre Uluslararası Astronomi Birliği’nin (IAU) Küçük Gezegen Merkezi, gökcismini 27 Ekim’de 2026 ED138 geçici adıyla duyurdu. İlk hesaplamalar, cismin Güneş’ten yaklaşık 6,9 milyar kilometre uzaklıkta bulunduğuna işaret etti. Bu mesafe, Dünya ile Güneş arasındaki uzaklığın yaklaşık 46 katına karşılık geliyor.
Hareketi, farklı tarihlerdeki görüntüler karşılaştırılarak belirlendi
Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Matthew Holman, farklı zamanlarda çekilen gökyüzü görüntülerini karşılaştıran bir yazılım aracılığıyla gökcismini belirledi.
Holman ve araştırmacı Kevin Napier tarafından geliştirilen yazılım, çok sayıdaki ışık noktasını inceleyerek farklı görüntülerde aynı hareketli cisme ait olabilecek kayıtları eşleştiriyor.
13 Ekim’de verileri inceleyen Holman’ın, hareket eden parlak bir cismi fark etmesi üzerine araştırma genişletildi. Cismin parlaklığı ve hesaplanan uzaklığı, büyük bir gökcismi olabileceğini düşündürdü.
Arşiv taramasıyla geçmiş gözlemlerine ulaşıldı
Araştırmacılar, keşfi sınamak ve yörünge hesaplarını geliştirmek amacıyla Rubin Gözlemevi’nin önceki kayıtlarını ve başka teleskopların arşivlerini taradı.
İncelemelerde cismin, Rubin tarafından 4 Mart–11 Temmuz 2026 arasında 20 farklı gecede toplam 30 kez görüntülendiği belirlendi. Ardından Dark Energy Camera’nın (DECam) 2016 yılına uzanan arşiv kayıtlarında da gökcisminin izlerine ulaşıldı.
Farklı yıllara ait görüntülerin bir araya getirilmesi, cismin Güneş çevresindeki hareketinin daha uzun bir zaman aralığında incelenmesini sağladı. İlk hesaplamalarda yörüngesinin, gezegenlerin genel yörünge düzlemine yaklaşık 24 derece eğimli olduğu belirtildi.
Boyutu henüz kesinleşmedi
2026 ED138’in çapının yaklaşık 600 ile 1.500 kilometre arasında olabileceği tahmin ediliyor. Ancak bu hesap, cismin parlaklığına ve uzaklığına dayanıyor. Yüzeyinin güneş ışığını ne ölçüde yansıttığı bilinmediği için gerçek boyutuna ilişkin belirsizlik sürüyor.
Bu tahmin aralığı, cismin Plüton’dan büyük olduğunu göstermiyor. Plüton’un çapı yaklaşık 2.377 kilometre olduğundan, verilen ölçüler 2026 ED138’in daha küçük olabileceğine işaret ediyor.
Cüce gezegen sayılması için yeni gözlemler gerekiyor
Gökcisminin cüce gezegen niteliği taşıyıp taşımadığı henüz kesinleşmedi. Bu sınıflandırma için Güneş çevresinde dolanması, başka bir gökcisminin uydusu olmaması ve kendi kütleçekimiyle yaklaşık küresel biçim alabilecek büyüklükte bulunması gerekiyor. Cüce gezegenler, gezegenlerden farklı olarak yörünge çevrelerindeki diğer cisimleri temizlememiş oluyor.
2026 ED138’in gerçek boyutunun ve biçiminin anlaşılması için ek gözlemler yapılması gerekiyor. Bu nedenle gökcismi şimdilik cüce gezegen adayı olarak değerlendiriliyor.
Kaynak:Birgün Gazetesi