Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, küresel gıda fiyatları ekim ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 1,2 geriledi. Ancak endeks yıllık bazda yüzde 5,9 yükseldi. Aynı dönemde Türkiye'de gıda enflasyonu aylık yüzde 3,5, yıllık yüzde 27,73 olarak gerçekleşti.
Bloomberg HT'den İrfan Donat'ın haberine göre, küresel piyasalarda ithalat talebinin zayıflaması tahıl, et ve süt ürünleri fiyatlarını aşağı çekti. Bitkisel yağ fiyatlarında sınırlı artış yaşanırken, şeker fiyatları yükselişini sürdürdü.
Tahıl fiyatları aylık yüzde 4,5 geriledi
FAO Tahıl Fiyat Endeksi, ekim ayında aylık yüzde 4,5 düşerken yıllık bazda yüzde 12,6 arttı.
Dünya buğday fiyatları, dört ay üst üste yaşanan yükselişin ardından ekimde geriledi. Uluslararası talebin zayıflaması ve özellikle Arjantin'deki üretim görünümünün iyileşmesi düşüşte etkili oldu. Karadeniz'deki ihracat kısıtlamalarının hafifleyebileceği beklentisi de fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdı. Ancak bölgedeki lojistik sorunlar düşüşü sınırladı.
Mısır fiyatları da eylül ayında ulaştığı son üç yılın en yüksek seviyesinin ardından geriledi. ABD'deki hasat baskısı, Güney Amerika'da arzın bol olacağı beklentisi ve Karadeniz'deki gerilimin azalabileceği öngörüsü bu düşüşte etkili oldu.
Arpa ve sorgum fiyatları da gerilerken, Avustralya'daki olumlu üretim beklentileri arpa fiyatlarını aşağı çekti. Buna karşılık FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi ekimde yüzde 1,6 yükseldi. Hasat gecikmeleri, olumsuz hava koşulları ve artan maliyetler pirinç fiyatlarını destekledi.
Bitkisel yağ fiyatlarında sınırlı yükseliş
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, ekimde aylık yüzde 0,3, yıllık bazda ise yüzde 17,6 arttı.
Soya ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki yükseliş, endeksteki artışta etkili oldu. Kolza yağı fiyatlarındaki düşüş bu yükselişi kısmen dengelerken, palm yağı fiyatları büyük ölçüde yatay seyretti.
Soya yağı fiyatları, biyoyakıt sektöründen gelen güçlü talep ve Güney Amerika'da mevsimsel arzın azalmasıyla 2022 sonundan bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Ayçiçek yağı fiyatları ise Karadeniz bölgesindeki lojistik sorunların ihracat arzını kısıtlaması nedeniyle yükseldi.
Palm yağı fiyatları güçlü küresel ithalat talebinden destek bulurken, Güneydoğu Asya'daki başlıca üretici ülkelerde 2026/27 sezonunda üretimin düşeceği beklentisi de fiyatları yukarı taşıdı.
Kolza yağı fiyatları ise mevsimsel arz artışı ve Avrupa Birliği'nde biyodizel hammaddelerine yönelik talebin beklentilerin altında kalması nedeniyle geriledi.
Et fiyatları düşüşünü sürdürdü
FAO Et Fiyat Endeksi, ekim ayında aylık yüzde 1,2 gerilerken yıllık bazda yüzde 0,4 arttı.
Domuz, koyun ve sığır eti fiyatlarında düşüş yaşanırken, kümes hayvanı eti fiyatları genel olarak istikrarlı kaldı.
Avrupa Birliği'nde bol arz ve sınırlı ihracat imkanları, domuz eti fiyatlarını aşağı çekti. Koyun eti fiyatları Avustralya'da mevsimsel arzın artması ve döviz hareketlerinin etkisiyle rekor seviyelerden geriledi. Ancak fiyatlar geçen yılın aynı dönemine göre yüksek seviyesini korudu.
Sığır eti fiyatlarında küresel rekabetin artması ve Avustralya'daki düşük fiyatlar etkili oldu. Brezilya'da ise sınırlı ihracat arzı ve ABD'den gelen güçlü talep, Çin'deki zayıf alımları dengeledi.
Kanatlı eti fiyatlarında önemli bir değişim yaşanmadı. Brezilya'da Newcastle hastalığı salgınları sonrasında uygulanan ithalat kısıtlamalarına rağmen, bölgeselleştirme anlaşmaları ticaretteki aksamaları sınırladı.
Süt ürünleri fiyatları geriledi
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, ekimde aylık yüzde 1,1 düşerken geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,9 geriledi.
Tereyağı ve peynir fiyatlarındaki düşüş, süt tozu fiyatlarındaki artışı aştı. Avrupa Birliği'nde bol arz ve zayıf talep, tereyağı ve peynir piyasalarında fiyatları aşağı çekti. Yüksek stoklar ve peynir arzındaki bolluk da gerilemede etkili oldu.
ABD'den gelen rekabetçi ihracat arzı fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırdı. Buna karşılık yağsız süt tozu fiyatları, devam eden ithalat talebi ve acil teslimata uygun arzın sınırlı olması nedeniyle yükseldi.
Tam yağlı süt tozu fiyatlarında ise Okyanusya'daki artış, Avrupa'daki sınırlı düşüşü dengeledi.
Şeker fiyatları bir yılda yüzde 28,9 arttı
FAO Şeker Fiyat Endeksi, ekim ayında aylık yüzde 6,7, yıllık bazda ise yüzde 28,9 yükseldi. Böylece şeker, küresel gıda fiyatları üzerinde en güçlü yukarı yönlü baskıyı oluşturan ürün grubu oldu.
Üst üste dördüncü ayda da yükselen şeker fiyatları, Aralık 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Brezilya'nın önemli Orta-Güney üretim bölgesinde etkili olan yağışlar, şeker kamışı hasadı ve işleme faaliyetlerini aksattı. Hindistan'da muson yağışlarının normalin altında ve düzensiz gerçekleşmesi de üretime ilişkin endişeleri artırdı.
Avrupa Birliği ve Tayland'da 2026/27 sezonuna yönelik daha düşük üretim tahminleri, uluslararası şeker fiyatlarındaki yükselişi destekleyen diğer gelişmeler oldu.
Kaynak: ekonomim