Türkiye’de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesine günler kaldı. 10 Ekim 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan “Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik”, 1 Kasım itibarıyla uygulanmaya başlanacak.
Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan düzenlemeyle 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal medya platformlarında hesap açması engellenecek. 15-17 yaş grubundaki kullanıcılar için de gizlilik, mesajlaşma, içerik önerileri ve ebeveyn denetimi gibi alanlarda yeni kurallar uygulanacak.
Düzenleme, yalnızca çocukları değil, sosyal medya hesabı açmak isteyen yetişkinleri ve mevcut hesap sahiplerini de ilgilendiriyor. Yeni hesaplarda yaş doğrulaması yapılması gerekecek, mevcut hesaplar içinse geçiş süreci uygulanacak.
Peki, yaş doğrulaması nasıl yapılacak? Hangi hesaplar kapatılacak? 15-17 yaş grubuna hangi kısıtlamalar getirilecek? Kullanıcılar dolandırıcılık girişimlerine karşı nelere dikkat etmeli?
15 yaş altına sosyal medya yasağı
Yönetmeliğe göre sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Bu nedenle 15 yaşından küçük kullanıcıların yeni sosyal medya hesabı açma talepleri kabul edilmeyecek.
Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce açılmış hesaplar da yaş doğrulama sürecine dahil edilecek. 31 Mart 2027’ye kadar yapılacak doğrulama sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen kullanıcıların hesapları, kendilerine bilgi verilerek kapatılacak.
Hesabı kapatılan kullanıcıların verileri, itiraz başvurusu yapılmamışsa gecikmeksizin silinecek. İtiraz edilmesi halinde ise başvuru sonuçlanana kadar hesaba ilişkin veriler korunacak.
Yaş doğrulaması nasıl yapılacak?
Yeni düzenlemeyle sosyal medya platformlarında hesap açmak isteyen kullanıcıların yaşlarını doğrulaması gerekecek. Bunun için e-Devlet üzerinden oluşturulacak “yaş doğrulama belirteci” kullanılacak.
Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığının sunacağı çevrim içi hizmet üzerinden hazırlanacak dijital belirteç, kullanıcının hangi yaş grubunda olduğunu gösterecek.
Yaş doğrulama sürecinin şu şekilde işlemesi öngörülüyor:
Kullanıcı, resmî e-Devlet sistemi üzerinden kimlik doğrulaması yapacak. Siber Güvenlik Başkanlığının yaş doğrulama hizmeti üzerinden dijital belirteç oluşturacak. Oluşturulan belirteci hesap açmak istediği sosyal medya platformuna iletecek. Platform, belirtecin geçerliliğini kontrol ederek kullanıcının yaş grubunu doğrulayacak. Kullanıcı 15 yaşını doldurmamışsa hesap açamayacak; 15-17 yaş grubundaysa çocuklara özgü kurallara tabi olacak.Yönetmeliğe göre sosyal medya platformlarına kullanıcının adı, soyadı, kimlik numarası veya doğum tarihi aktarılmayacak. Belirteç yalnızca kişinin 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığını gösterecek.
Platformlar, ilk doğrulamanın ardından da kendi teknolojik yöntemleriyle yaş kontrollerini sürdürebilecek. Bir hesabın belirtilen yaş grubundan farklı biri tarafından kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşması halinde hesap geçici olarak askıya alınabilecek ve yeniden e-Devlet doğrulaması istenebilecek.
Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027
Yeni yaş doğrulama sisteminin 1 Kasım’dan itibaren açılacak hesaplarda uygulanması planlanırken mevcut hesap sahiplerine geçiş süreci tanınacak.
Yönetmeliğin geçici maddesine göre mevcut hesaplarda yaş doğrulama işlemlerinin en geç 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanması gerekecek. Kullanıcıların bu tarihe kadar en az bir kez yaş doğrulaması yapması zorunlu olacak.
Doğrulama sonucunda 15 yaşından küçük olduğu belirlenen çocukların hesapları kapatılacak. 15-17 yaş grubundaki kullanıcıların hesapları ise çocuklara özgü kısıtlamalara tabi tutulacak.
Dolayısıyla mevcut hesapların tamamının 1 Kasım’da kapatılması veya bütün kullanıcıların aynı gün yaş doğrulaması yapması gerekmiyor.
15-17 yaş grubuna hangi kısıtlamalar getiriliyor?
Yönetmelikle 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına ulaşmamış kullanıcılar için “çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet” modeli uygulanacak.
Bu kapsamda çocukların sosyal medya hesapları varsayılan olarak gizli olacak ve kamuya açık hesaba dönüştürülemeyecek. Canlı yayın açmalarına izin verilmeyecek; takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara kapatılacak.
Mesajlaşma özelliklerine de sınırlamalar getirilecek. Çocuklar yalnızca kendilerinin takip ettiği hesaplardan mesaj alabilecek ve mesajlarda görüldü bilgisi bulunmayacak. Çocuk hesaplarının diğer kullanıcılara önerilmesi ve telefon rehberleriyle eşleştirilmesi de yasaklanacak.
Düzenleme kapsamında platformların şu alanlarda da önlem alması gerekecek:
Sonsuz kaydırma: İçeriklerin kaydırma, dokunma, tıklama veya otomatik oynatma yoluyla kesintisiz biçimde sunulmasını sağlayan tasarımlar kullanılamayacak. Kişiselleştirilmiş reklamlar: Çocukların davranışları üzerinden profilleme yapılarak ticari reklam gösterilemeyecek. Ekran görüntüsü: Çocukların profillerinin ve paylaşımlarının başkaları tarafından ekran görüntüsünün alınmasını engellemeye yönelik teknik tedbirler uygulanacak. İçerik önerileri: Çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklere maruz kalmasını azaltacak filtreleme ve öneri sistemi ayarları kullanılacak.Bu kuralların uygulanması sosyal medya platformlarının sorumluluğunda olacak.
Ebeveynlere denetim yetkisi verilecek
Yönetmelik, sosyal medya şirketlerine ebeveyn kontrol araçları geliştirme zorunluluğu da getiriyor.
Anne, baba veya yasal vasiler bu araçlar üzerinden çocukların hesap ve gizlilik ayarlarını yönetebilecek, kullanım sürelerini takip ederek sınırlandırabilecek.
Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemler ebeveyn onayına bağlanabilecek veya harcama limitleri belirlenebilecek.
Ebeveyn kontrol araçlarının Türkçe olması, kolay erişilebilmesi ve farklı cihazlarda çalışabilmesi gerekecek. Düzenleme, bu araçların çocukların mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmamasını da öngörüyor.
Sahte yaş doğrulama mesajlarına dikkat!
Düzenlemenin yürürlüğe girmesine günler kala Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), 23 Ekim’de dolandırıcılık girişimlerine ilişkin uyarıda bulundu.
DMM’nin açıklamasına göre bazı dolandırıcılar, yeni yaş doğrulama sistemini gerekçe göstererek kullanıcılara sahte SMS, e-posta ve sosyal medya mesajları göndermeye başladı.
“Hesabınız kapatılacak” veya “Yaş doğrulamanızı hemen yapın” gibi ifadelerle gönderilen bağlantılar üzerinden kişisel ve finansal bilgilerin ele geçirilmeye çalışıldığı bildirildi.
Yetkililer, yaş doğrulama işlemleri için yalnızca resmî e-Devlet internet sitesi olan https://www.turkiye.gov.tr adresinin veya resmî e-Devlet mobil uygulamasının kullanılmasını öneriyor.
Kullanıcıların e-Devlet şifresi, SMS doğrulama kodu ya da banka kartı bilgisi isteyen mesajlara karşı dikkatli olması, doğrulama işlemi için ücret talep eden bağlantılara itibar etmemesi gerekiyor.
DMM, mevcut hesaplar için 31 Mart 2027’ye kadar süre tanındığını hatırlatarak hesapların hemen kapatılacağı yönündeki mesajlarla kullanıcıların paniğe sürüklenmemesi gerektiği uyarısında bulundu.
Yanlışlıkla kapatılan hesaplara itiraz edilebilecek
Yönetmelik, yaş doğrulama sonucuna veya hesap kapatma kararına itiraz edilmesine de olanak tanıyor.
Sosyal medya platformları, kullanıcıların ücretsiz başvurabileceği Türkçe bir itiraz mekanizması oluşturmak zorunda olacak. Başvurular yalnızca otomatik sistemlerle değerlendirilemeyecek, insan incelemesinden de geçirilecek.
İtiraz sonuçlanana kadar hesaptaki içerikler ve kişisel veriler silinemeyecek. Platformun kararına karşı Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyette bulunulabilecek ve yargı yoluna başvurulabilecek.
Kaynak: Birgün