ABD’nin Irak’taki son askeri birlikleri, 2024’te Bağdat ile Washington arasında varılan takvim uyarınca ülkeden ayrılmaya hazırlanıyor. 2003 işgaliyle başlayan, 2011’deki çekilmenin ardından 2014’te yeniden genişleyen ABD askeri varlığının bu aşamasının 30 Eylül’de sona ermesi bekleniyor. Çekilme takvimi Joe Biden döneminde kararlaştırıldı; son aşaması Donald Trump yönetiminde uygulanıyor.
Yirmi yılı aşan savaş ve müdahalenin ardından çekilme, Irak’ın egemenliği açısından önemli bir dönemeç. Reuters’a konuşan Irak’taki İslami Direniş komutanlarından Ebu Mücteba el-Yasiri, gelişmeyi direniş grupları için tarihî bir zafer olarak nitelendirdi. İran da ABD birliklerinin ayrılmasına desteğini açıkladı. Ancak yabancı askerlerin çekilmesi, Irak’ın güvenliği ve siyasi kararları üzerindeki dış etkilerin kendiliğinden sona ereceği anlamına gelmiyor.
Çekilmenin bölgesel güç dengelerini nasıl değiştireceği de tartışılıyor. Iraklı güvenlik analisti Casim el-Bahadli’ye göre ABD askeri varlığının kalkması, İran’ın Irak’taki müttefiklerine daha geniş bir hareket alanı açabilir. Bu değerlendirme, Washington ile Tahran arasındaki savaş sürerken Irak’ın iki ülke arasındaki gerilimden nasıl etkileneceği sorusunu öne çıkarıyor. İran’a yakın grupların çekilmeyi siyasi ve güvenlik alanındaki etkilerini artırmak için kullanacağı ise şimdilik bir öngörü.
Irak içinde çekilmeyi destekleyenlerle güvenlik boşluğundan kaygı duyanlar arasında da görüş ayrılığı var. Felluce’den kabile lideri Abdulrahman el-Zobaye, Iraklıların tam egemenlik istediğini, ancak güvenlik sorumluluğunun devralınmasına ilişkin endişelerin sürdüğünü söyledi. Federal hükümet ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nden bazı güvenlik yetkilileri de IŞİD’in gizli hücrelerine dikkat çekiyor. Kürt komutan Sirwan Barzani, koalisyonun istihbarat, lojistik ve insansız hava aracı desteğinin kaybının örgüte toparlanma fırsatı verebileceğini savundu. Bunlar risk değerlendirmeleri; IŞİD’in yeniden geniş çaplı bir güç kazandığına dair kesin bir sonuç değil.
ABD’nin 2003’teki işgali Irak’ı uzun yıllar süren savaşın ve yıkımın içine sürükledi. Şimdi ABD askerlerinin ayrılışı, işgalin askeri varlığına ilişkin bir dönemi kapatırken ülkenin önüne başka bir soru koyuyor: Irak, güvenliğini sağlarken kendi siyasi iradesini hem Washington’ın hem de bölgesel güçlerin baskısından bağımsız biçimde kullanabilecek mi?
Kaynak:Reuters