Yüz binlerce yatırımcıyı etkileyen fon krizinde, piyasa işlemlerine yönelik soruşturma sürerken gözler eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya ile eşi İlyas Kaya’ya çevrildi. Çiftin Özata Denizcilik hisselerine yaklaşık 163 milyon lira yatırdığı ve satışlardan yaklaşık 2,17 milyar lira elde ettiği ileri sürüldü. Hisse işlemlerinin tarihleri, satışların fon piyasasındaki sarsıntının hemen öncesine denk gelmesi nedeniyle siyasi tartışma yarattı. Söz konusu tutarlar ise resmî makamlarca çiftin kesinleşmiş işlem dökümü olarak açıklanmış değil. www.ekonomim.com
İddiaların ardından Kaya, AKP Genel Başkan Yardımcılığı dahil partisindeki görevlerinden affını istedi. Siyasi ve vicdani sorumluluk aldığını belirten Kaya, hisse işlemlerine ilişkin rakamlar ve işlemlerin gerekçesi hakkında ayrıntılı bir yanıt vermedi. Böylece görevden ayrılma kararı, kamuoyunun asıl sorularını ortadan kaldırmadı: Hisseler hangi kaynakla alındı, ne zaman ve hangi tutarlarda satıldı, işlemler hakkında önceden bilgi sahibi olan başka kişiler var mıydı? www.ekonomim.com
Hazine’ye 2,2 milyar lira yatırıldığı iddiası
Ekonomim’in 29 Eylül tarihli haberine göre Kaya ile eşi, yaklaşık 2,2 milyar lirayı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından bildirilen hesaba aktardı. Haberde ödeme, çiftin hisse işlemlerinden elde ettiği öne sürülen tutarın iadesi olarak aktarıldı. Ödemenin yapıldığını gösteren belge, yatırıldığı tarih ve hangi hukuki başvuru kapsamında gerçekleştirildiği ise kamuoyuna açıklanmadı. www.ekonomim.com
Bu iddia doğruysa dahi “para iade edildi, dosya kapandı” sonucuna varılamaz. Sermaye Piyasası Kanunu’nun işlem bazlı piyasa dolandırıcılığına ilişkin etkin pişmanlık hükmü, elde edilen veya elde edilmesine neden olunan menfaatin en az iki katının Hazine’ye ödenmesini öngörüyor. Ödemenin soruşturma başlamadan önce, soruşturma sırasında veya kovuşturma aşamasında yapılmasına göre hukuki sonuç değişiyor. SPK’nin açıklamasında, soruşturma evresindeki ödemenin cezada yarı oranında indirim; kovuşturma evresindeki ödemenin ise üçte bir oranında indirim sağlayabileceği belirtiliyor. spk.gov.tr
Buradaki kritik ayrım, kamuoyuna yansıyan satış tutarı ile hukuken hesaplanacak menfaatin aynı şey olduğunun varsayılamaması. Menfaatin ne kadar olduğu yetkili makamlarca açıklanmadığı için etkin pişmanlık kapsamında ödenmesi gereken tutar da bugünkü bilgilerle kesin olarak hesaplanamaz. Yaklaşık 2,2 milyar liralık ödeme iddiası, tek başına Kaya çiftinin etkin pişmanlıktan yararlanma koşullarını sağladığını göstermiyor. www.ekonomim.com
Ailenin kamu görevleri de mercek altında
Borsa tartışması, Sayan ailesinin yıllar içindeki kamu görevlerini ve geçmişte gündeme gelen iddiaları yeniden görünür kıldı. Fatma Betül Sayan Kaya’nın kardeşi Ömer Fatih Sayan, Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcılığı ile Türk Telekom Yönetim Kurulu Başkanlığı ve Başkan Vekilliği görevlerinde bulundu; Temmuz 2026’da Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu üyeliğine atandı. Eğitim bilgileri ve özgeçmişindeki değişiklikler de daha önce haberlere konu olmuştu.
Ailenin bir diğer üyesi Nazmiye Sümeyye Sayan’ın geçmişteki belediye meclis üyeliği ve şirketinin belediyelerden aldığı ihaleler hakkında da haberler yayımlandı. İlyas Kaya’nın adı ise yıllar önce bir hekim kadrosuna başvurmak isteyen Dr. Özden Kum’a baskı yapıldığı iddiasında geçti. Bunlar farklı tarihlere ve olaylara ilişkin iddialar; her biri kendi belgeleriyle araştırılmalı. Aile üyelerinin görevleri ya da geçmişte haklarında iddia ortaya atılmış olması, bugünkü borsa dosyasında suç işlendiğinin kanıtı sayılamaz.
Ancak aynı nedenle bu geçmiş, “görevden af” açıklamasıyla geçiştirilemez. Kamu görevi üstlenmiş kişilerin milyarlarca liralık olduğu ileri sürülen piyasa işlemleri karşısında, soruşturmanın kimleri kapsadığının ve hangi işlemlerin incelendiğinin açıklanması kamusal bir gereklilik.
Etkin pişmanlık yargılamanın yerine mi geçecek?
Yanıt bekleyen temel soru şu: Kaya çifti hakkında hangi somut adli ve idari işlemler yürütülüyor? SPK’nin çift hakkında suç duyurusu kararı alıp almadığı, savcılıkça ifadelerine başvurulup başvurulmadığı ve iddia edilen ödemenin etkin pişmanlık başvurusu olarak değerlendirilip değerlendirilmediği kamuoyuna açıklanmış değil. Bu bilgiler olmadan “yargılanmayacaklar” demek de “etkin pişmanlıktan yararlandılar” demek de mümkün değil.
İktidarın piyasa bozucu işlemlerden sorumlu olanların hesap vereceği yönündeki sözü, ancak soruşturmanın siyasi konumdan bağımsız ve denetlenebilir biçimde yürütülmesiyle anlam kazanır. Emekçilerin geçim sıkıntısıyla boğuştuğu bir ülkede, birkaç ay içinde milyarlarca liralık satış yapıldığı iddiası yalnızca “paranın geri yatırılıp yatırılmadığı” sorusuna indirgenemez. İşlemlerin nasıl gerçekleştiği, piyasadaki kayıplarla ilişkisi ve sorumluların kim olduğu da ortaya çıkarılmalıdır.
Kaynak:Evrensel Gazetesi