Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), Ağustos 2026 İşsizlik Sigortası Fonu Bülteni’ni yayımladı. “İşsizlik Sigortası Fonu İşveren Teşvik Fonu’na Dönüştü” başlıklı araştırmada, işsiz kalan işçilere gelir güvencesi sağlamak amacıyla kurulan İşsizlik Sigortası Fonu’nun (İSF) kaynaklarının giderek daha büyük bölümünün patronlara teşvik ve destek olarak aktarıldığı belirtildi.

İşçilere ayrılan pay 6,4 puan azaldı

DİSK-AR’ın İŞKUR verilerinden yaptığı hesaplamaya göre 2016’da İSF giderleri içerisinde işsizlik sigortası ödemelerinin payı yüzde 37,4 seviyesindeydi. Bu oran 2026’nın ocak-temmuz döneminde yüzde 31’e geriledi.

Aynı dönemde patronlara yönelik doğrudan ve dolaylı teşvik ve desteklerin payı ise yüzde 20,3’ten yüzde 44,3’e yükseldi.

Böylece 10 yılda fon giderleri içerisinde işçilere ayrılan pay 6,4 puan azalırken, patronlara ayrılan pay 24 puan arttı.

Fonun gelirinin yalnızca yüzde 1’i işçi priminden

İşsizlik Sigortası Fonu, işsizliğin ekonomik ve sosyal sonuçlarına karşı güvence sağlamak ve işsiz kalan sigortalılara gelir desteği sunmak amacıyla kuruldu.

1999 yılında 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ile hayata geçirilen işsizlik sigortasında ödemeler 2002 yılında başladı.

Fonun temel gelir kaynaklarını sigortalının prime esas aylık brüt kazancı üzerinden alınan yüzde 1 işçi primi, yüzde 2 işveren primi ve yüzde 1 devlet katkısı oluşturuyor. Fon ayrıca prim gelirlerinin değerlendirilmesinden sağlanan kazançlar ve diğer gelirlerle büyüyor.

Fon giderleri arasında işçilere yapılan işsizlik sigortası, kısa çalışma, yarım çalışma, ücret garanti fonu ve nakdi ücret desteği ödemeleri bulunuyor. Patronlara yönelik teşvik ve destekler ile aktif işgücü piyasası programları da fondan karşılanıyor.

DİSK-AR, doğrudan işsizlere yönelik ödemelerin payı gerilerken patronlara verilen teşviklerin ve işbaşı eğitim programlarının ağırlığının arttığına dikkat çekti.

Fondan kullanılabilecek pay yüzde 50’ye çıkarıldı

14 Temmuz 2025’te yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile İşsizlik Sigortası Kanunu’nda değişiklik yapılarak fondan kullanılabilecek gelir oranı yüzde 30’dan yüzde 50’ye çıkarıldı.

Söz konusu kaynağın istihdamı artırıcı ve koruyucu tedbirlerin yanı sıra işgücü piyasasına yönelik hizmetlerin finansmanında kullanılması öngörüldü.

DİSK-AR, değişikliğin işçilerin fondan aldığı payın daha da azalması ve patronlara yönelik kaynak aktarımının artması riskini taşıdığını belirtti.

208,2 milyar liralık giderin 92,2 milyarı patronlara

DİSK-AR raporuna göre 2016 yılında 12,1 milyar TL olan toplam fon giderinin yaklaşık 3 milyar TL’si doğrudan veya dolaylı olarak patronlara aktarıldı.

Aynı yıl işsizlik ödeneğine 4,5 milyar TL, kısa çalışma ödeneğine 1,5 milyon TL, yarım çalışma ödeneğine 3,4 milyon TL, ücret garanti fonuna ise 15,7 milyon TL ayrıldı. Aktif işgücü programlarına yapılan harcama 491,2 milyon TL oldu.

2026’nın ocak-temmuz döneminde ise tablo patronlar lehine daha da belirginleşti.

Toplam 208,2 milyar TL’lik fon giderinin 92,2 milyar TL’si patronlara aktarıldı. Bunun 67,4 milyar TL’sini işveren teşvik ve destekleri, yaklaşık 24,8 milyar TL’sini ise işbaşı eğitim programları oluşturdu.

Aynı dönemde aktif işgücü programlarına 47,4 milyar TL harcandı.

İşçilere yönelik toplam ödeme ise 64,5 milyar TL’de kaldı. Bunun 63,8 milyar TL’si işsizlik ödeneği, 59,6 milyon TL’si kısa çalışma ödeneği, 63 bin TL’si nakdi ücret desteği, 64 milyon TL’si yarım çalışma ödeneği ve 567,1 milyon TL’si ücret garanti fonu ödemelerinden oluştu.

10 yılda patronlara 513,6 milyar TL

İŞKUR’un İşsizlik Sigortası Fonu bültenlerinden derlenen verilere göre 2016’dan Temmuz 2026 sonuna kadar fonun toplam gideri 1 trilyon 33 milyar TL’ye ulaştı.

Bu dönemde patronlara teşvik, destek ve işbaşı eğitim programları kapsamında toplam 513,6 milyar TL aktarılırken, işçilere yapılan işsizlik sigortası ödemeleri 325 milyar TL’de kaldı.

Aktif işgücü programlarına ayrılan kaynak ise 162,3 milyar TL oldu.

Buna göre 2016-Temmuz 2026 döneminde fon giderlerinin yüzde 49,7’si patronlara aktarılırken, işçilere yapılan ödemelerin toplam giderler içindeki payı yüzde 31,5’te kaldı.

Covid-19 salgını döneminde nakdi ücret desteği ve kısa çalışma ödeneğinin yaygınlaşmasıyla işçilere yapılan ödemeler geçici olarak artarken, salgın önlemlerinin sona ermesinin ardından patronlara aktarılan kaynak yeniden yükseldi.

2022 yılında patronlara aktarılan kaynak ve destekler, işçilere yapılan ödemelerin 3,4 katına çıktı.

Son üç buçuk yılda fonun yarısından fazlası patronlara

Raporda 2023-Temmuz 2026 dönemi ayrıca ele alındı.

Bu dönemde İşsizlik Sigortası Fonu’nun toplam gideri yaklaşık 756 milyar TL olurken, bunun 390,2 milyar TL’si patronlara aktarıldı.

İşsizlik sigortası ödemelerine 215,6 milyar TL, aktif işgücü programlarına ise 135,1 milyar TL ayrıldı.

Böylece son üç buçuk yılda patronların fon giderlerinden aldığı pay yüzde 51,6’ya çıkarken, işçilerin payı yüzde 28,5’te kaldı.

DİSK-AR’ın hesabına göre bu dönemde patronlara, işçiler için ayrılan kaynağın yaklaşık iki katı kaynak aktarıldı.

2,7 milyon işsizden yalnızca 460 bini ödenek alabildi

DİSK-AR’ın raporunda işsizlik ödeneğine erişimdeki sınırlılık da dikkat çekti.

TÜİK ve İŞKUR’un Haziran 2026 verilerine göre Türkiye’de 2 milyon 688 bin resmi işsiz bulunmasına rağmen yalnızca 460 bin 501 kişi işsizlik ödeneğinden yararlanabildi.

Buna göre resmi işsizlerin yüzde 82,9’una karşılık gelen yaklaşık 2,2 milyon kişi işsizlik ödeneğine erişemedi.

Ödenek alabilenlerin oranı ise yalnızca yüzde 17,1 oldu.

Başka bir ifadeyle Haziran 2026’da her 100 işsizden yalnızca 17’si işsizlik ödeneğinden yararlanabildi.

DİSK-AR, işsizlik ödeneğinden yararlanma koşullarının kolaylaştırılması gerektiğini belirtti.

Fonun 817,3 milyar TL’lik varlığı bulunuyor

Raporda İşsizlik Sigortası Fonu’nun mali varlıklarının nasıl değerlendirildiğine ilişkin veriler de yer aldı.

DİSK-AR, 2019’a kadar açıklanan fon getirisinin altı yılı aşkın süredir kamuoyuyla paylaşılmadığına dikkat çekti. İŞKUR bültenlerinde artık fonun getirisinin TÜFE ile karşılaştırılmasına imkan sağlayacak veriler yerine yalnızca portföyün yatırım araçlarına göre dağılımının yayımlandığı belirtildi.

Temmuz 2026 sonu itibarıyla İşsizlik Sigortası Fonu’nun toplam varlığı 817,3 milyar TL oldu.

Bu varlığın yüzde 73,6’sına karşılık gelen yaklaşık 601,2 milyar TL devlet tahvillerinde, yüzde 26’sına karşılık gelen 212,8 milyar TL mevduatta, yüzde 0,4’üne karşılık gelen yaklaşık 3,3 milyar TL ise Takasbank Para Piyasası’nda bulunuyor.

DİSK-AR, fonun 817,3 milyar TL’lik kaynağının 604,5 milyar TL’sinin likit olmadığına dikkat çekti.

Raporda, bu kaynağın devlet tahvillerine yatırıldığı ya da Takasbank Para Piyasası üzerinden bankacılık sistemine kısa vadeli olarak bağlandığı belirtilerek, fon kaynaklarının kamu borçlanmasının finansmanında kullanılan önemli bir kaynağa dönüştüğü ifade edildi.

DİSK: Fon işsiz kalan işçileri korumak için kullanılmalı

DİSK, raporun sonunda İşsizlik Sigortası Fonu’na ilişkin taleplerini de sıraladı.

Fonun kuruluş amacına uygun kullanılması ve işsiz kalan bütün işçiler için gerçek bir gelir güvencesine dönüştürülmesi gerektiğini belirten DİSK, işveren teşvik ve desteklerine fondan kaynak aktarımına son verilmesini istedi.

DİSK ayrıca işsizlik ödeneğine hak kazanma koşullarının kolaylaştırılmasını, prim günü ve kesintisiz çalışma şartlarının yeniden düzenlenmesini, ödenekten yararlanma süresinin uzatılmasını ve ödenek miktarının yükseltilmesini talep etti.

İşsizlik ödeneğinin alt sınırının asgari ücretin altında olmaması gerektiğini belirten DİSK, aktif işgücü programlarının güvenceli, kayıtlı ve nitelikli istihdama geçiş sağlayacak biçimde düzenlenmesini istedi.

Konfederasyon ayrıca fonun gelir ve giderlerinin denetlenebilir ve kamuoyuna açık hale getirilmesini, fon yönetiminde işçi ve sendikaların söz ve karar hakkının güçlendirilmesini ve İşsizlik Sigortası Fonu’nun bütçe açıklarını kapatmak, işveren maliyetlerini azaltmak ya da sermayeye kaynak aktarmak amacıyla kullanılmamasını talep etti.

Kaynak: evrensel