Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.

Yeni düzenleme; ceza ve hukuk yargılamaları, icra satışları, noterlik işlemleri, idari yargı, kanuni faiz, genetik verilerin saklanması ve hâkim-savcı yardımcılarının eğitim süreçleri gibi birçok başlıkta değişiklik içeriyor.

Miras kalan taşınmazların satışında yeni dönem

İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişiklikle, tamamı mirasçılara ait olan taşınmazlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesi halinde ilk açık artırma yalnızca malik durumundaki mirasçılar arasında gerçekleştirilecek.

Bir defaya mahsus uygulanacak ilk artırmada tekliflerin taşınmazın belirlenen değerinin tamamına ulaşması gerekecek. İkinci artırmada ise yüzde 50 sınırı uygulanacak.

İhale bedelini süresi içinde yatırmayan en yüksek teklif sahibinin teminatı iade edilmeyecek. Ayrıca teklif edilen bedelin yüzde 5’i oranında idari para cezası uygulanabilecek.

Noterlik belgeleri elektronik ortamda gönderilebilecek

Mahkemeler, sulh ceza hâkimlikleri, cumhuriyet başsavcılıkları ve yetkili resmî kurumlar noterlik evraklarını inceleyebilecek.

İstenen noterlik belgelerinin onaylı örnekleri, güvenli elektronik imza kullanılarak ilgili mercilere dijital ortamda iletilebilecek. Bu işlemlerden posta ve yol giderleri dışında harç, vergi veya belge ücreti alınmayacak.

Tek hâkimle görülecek davaların kapsamı genişletildi

İdare ve vergi mahkemelerinde tek hâkim tarafından karara bağlanabilecek davaların kapsamı genişletildi. Konusu 486 bin lirayı aşmayan bazı iptal, tam yargı ve vergi davaları tek hâkimle görülebilecek.

Öğrencilerin not, sınıf geçme, yurt, kredi ve burs işlemleriyle kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman, izin ve uyarma cezalarına ilişkin bazı uyuşmazlıkları da bu kapsama alınacak.

Danıştay’daki düzenleme 2030’a kadar uzatıldı

Danıştay’daki daire sayısının 10’a düşürülmesi için belirlenen ve 23 Temmuz 2026’da sona erecek süre dört yıl daha uzatıldı. Daire ve üye yapısına ilişkin mevcut uygulama 23 Temmuz 2030’a kadar sürdürülecek.

Kanuni faiz TCMB reeskont oranına bağlandı

Kanuni faiz hesaplamasında yeni bir sisteme geçildi. Sözleşmede farklı bir faiz oranı belirlenmemişse yıllık kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının bir önceki yılın son gününde uyguladığı kısa vadeli kredi reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden hesaplanacak.

Reeskont oranının 30 Haziran itibarıyla en az 5 puan değişmesi durumunda, yılın ikinci yarısında güncel oranın yüzde 80’i esas alınacak.

HAGB düzenlemesi yeniden şekillendirildi

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası verilen kişiler bakımından uygulanabilecek.

HAGB kararı verilebilmesi için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede kanaat oluşması ve mağdurun ya da kamunun zararının giderilmesi gerekecek.

Karar verilen sanık beş yıl denetim altında tutulacak. HAGB kararlarına karşı istinaf, belirli durumlarda ise temyiz yoluna başvurulabilecek. İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevi nedeniyle işlediği kötü muamele suçlarında HAGB uygulanamayacak.

IBAN ve hesap kullandırma suçlarına ilişkin düzenleme

Dolandırıcılık suçlarında banka veya kredi kartını, ödeme aracını, kripto varlık hesabını ya da hesap erişim bilgilerini başkasına veren kişilerle suçun organizatörleri arasındaki kusur farkı dikkate alınacak.

Suça iştirak yalnızca hesap veya ödeme aracının kullandırılmasıyla sınırlı kaldığında verilecek ceza yarı oranında indirilebilecek. Düzenleme, kamuoyunda “IBAN kiralama” olarak bilinen vakaları da kapsayacak.

Genetik verilerin saklanmasına 20 yıllık süre

Ceza soruşturmalarında elde edilen genetik inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden ayrılarak özel bir sisteme kaydedilecek.

Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesi halinde kayıtlar silinecek. Diğer durumlarda ise bilgilerin, mahkeme kararının kesinleşmesinden 20 yıl sonra imha edilmesi öngörülüyor.

İlgili kişiler, verinin saklanmasını gerektiren neden ortadan kalktığında kayıtların silinmesi için hâkim veya mahkemeye başvurabilecek.

Belirsiz alacak davası hükmü kaldırıldı

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki “belirsiz alacak davası” başlıklı hüküm yürürlükten kaldırıldı. Bir alacağın yalnızca bir bölümünün dava konusu yapılması halinde talep, tahkikat tamamlanıncaya kadar aynı davada bir kez artırılabilecek.

Duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç ayı aşmaması da düzenlendi. Bilirkişi incelemesi gibi zorunlu durumlarda hâkim, gerekçesini açıklayarak daha uzun bir süre belirleyebilecek.

İki madde paketten çıkarıldı

Genel Kurul görüşmeleri sırasında verilen önergelerle tekliften iki düzenleme çıkarıldı. Para alacakları, vekâlet ücretleri ve yargılama giderlerine ilişkin bazı mahkeme kararlarını kapsayan hüküm ile bilgisayarlarda arama, kopyalama ve el koymaya ilişkin değişiklik yasalaşan metinde yer almadı.

Kanunun farklı maddeleri için ayrı yürürlük ve geçiş tarihleri öngörülüyor. Bazı hükümler yalnızca düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalar veya gerçekleştirilecek işlemler bakımından uygulanacak.

Kaynak: Oksijen