Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women) ile Cinsel Şiddet Araştırma Girişimi (SVRI) tarafından hazırlanan "Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Teknoloji Destekli Şiddet Alanında Küresel Önleme ve Müdahale Eğilimleri: Gelişen Uygulamalar Derlemesi", dijital teknolojilerin kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddetin kapsamını genişlettiğini ve yeni risk alanları oluşturduğunu ortaya koydu. Raporun Türkçe çevirisi Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği tarafından yayımlandı.
Raporda, teknoloji destekli şiddetin yalnızca sosyal medya platformlarıyla sınırlı olmadığı; mesajlaşma uygulamaları, elektronik posta sistemleri, akıllı telefonlar, konum paylaşım teknolojileri ve bağlantılı cihazlar üzerinden de gerçekleşebildiği belirtiliyor. Dijital teknolojilerin sağladığı hız, erişim ve anonimlik gibi özelliklerin, kadınlara yönelik şiddetin farklı biçimlerde sürdürülmesini kolaylaştırdığı ifade ediliyor.
Şiddet dijital ortamın dışına da taşabiliyor
Rapora göre teknoloji destekli şiddet, yalnızca çevrim içi ortamlarla sınırlı kalmıyor. Akıllı cihazlar ve konum takip sistemleri aracılığıyla kadınların hareketlerinin izlenmesi, kişisel verilerinin izinsiz paylaşılması, çevrim içi takip, rıza olmaksızın özel görüntülerin dolaşıma sokulması ve yapay zekâ ile üretilen sahte içerikler gibi uygulamalar da bu kapsamda değerlendiriliyor.
Genç kadınlar ve kız çocukları daha fazla risk altında
Raporda yer verilen araştırmalara göre teknoloji destekli şiddetin görülme oranı kadınlar arasında yüzde 16 ile yüzde 58 arasında değişiyor. Özellikle genç kadınlar ve kız çocuklarının dijital ortamlarda daha yüksek risk altında bulunduğu belirtiliyor.
Rapor, çocuklara yönelik çevrim içi zararların arttığına dikkat çekerken, dijital platformlarda çocukların hedef alındığı olayların önemli ölçüde yükseldiğini ortaya koyuyor. Ayrıca kız çocuklarının önemli bir bölümünün düzenli olarak çevrim içi taciz veya rahatsız edici davranışlarla karşılaştığı belirtiliyor.
Yapay zekâ yeni riskler oluşturuyor
Raporda, üretken yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte kişilerin bilgisi ve rızası dışında oluşturulan sahte görsellerin ve içeriklerin arttığına dikkat çekiliyor. Ayrıca sanal gerçeklik uygulamaları ve yeni dijital platformların da kadınlara yönelik çevrim içi şiddetin farklı biçimlerine zemin hazırlayabildiği ifade ediliyor.
Uluslararası düzenlemeler genişliyor
Rapor, son yıllarda uluslararası hukukta teknoloji destekli şiddete yönelik önemli düzenlemelerin hayata geçirildiğini belirtiyor. CEDAW tavsiye kararlarından Avrupa Birliği'nin yeni düzenlemelerine kadar birçok uluslararası metinde dijital ortamda gerçekleşen şiddetin kadın hakları ve insan hakları kapsamında ele alınmaya başlandığı vurgulanıyor.
Çok paydaşlı mücadele çağrısı
Raporda, teknoloji destekli şiddetle mücadelenin yalnızca yasal düzenlemelerle sınırlı kalmaması gerektiği belirtiliyor. Hükümetler, teknoloji şirketleri, dijital platformlar, akademi ve sivil toplum kuruluşlarının ortak çalışmalar yürütmesi; dijital okuryazarlığın artırılması, mağdurlara yönelik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve platformların daha etkin sorumluluk üstlenmesi öneriliyor.
Webinar düzenlenecek
Raporun Türkçe çeviri ve yayım sürecini yürüten Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği, çalışmanın tanıtımı amacıyla çevrim içi bir lansman webinarı düzenleyecek. Etkinlikte teknoloji destekli şiddetin farklı biçimleri, dünyadaki önleme ve müdahale uygulamaları ile Türkiye'deki güncel gelişmeler ele alınacak.
Dernek, webinarın teknoloji aracılığıyla gerçekleşen toplumsal cinsiyet temelli dijital şiddet konusunda yürütülecek yeni araştırmalara, uygulamalara ve kurumlar arası iş birliklerine katkı sunmasını hedeflediklerini belirtti.
Kayıt ve bilgi için linke tıklayınız
Haber Merkezi