İktidarın enflasyon hesapları bir kez daha tutmadı. Yıl sonu için belirlenen hedeflere daha ilk beş ayda büyük ölçüde yaklaşılırken, ücretlerdeki kayıp derinleşmeye devam ediyor.
TÜİK'in mayıs ayı verilerine göre yılın ilk beş ayındaki resmi enflasyon yüzde 16,61 oldu. Ancak ücretlerdeki erime bununla sınırlı değil. Hükümet, temmuz ayında milyonlarca emekçiye gerçek bir ücret artışı yapılmasının önünü kapatırken, asgari ücretliler, kamu emekçileri ve emekliler yeni bir gelir kaybı dönemine hazırlanıyor.
İki yıldır açlık sınırının altında yaşam mücadelesi veren asgari ücretlilere ara zam ihtimali tamamen ortadan kaldırıldı. Kamu emekçileri ve emeklileri toplu sözleşme sistemi nedeniyle resmi enflasyonun altında bir artışa mahkûm edilirken, işçi emeklileri ise doğrudan TÜİK'in açıkladığı enflasyon oranı kadar zam alacak.
Böylece temmuz ayında milyonlarca emekçi ve emeklinin gelir kaybının sürmesi, hayat pahalılığı karşısında alım gücünün daha da gerilemesi bekleniyor.
Kamu emekçisi resmi enflasyonun da altında kalacak
Yasal düzenlemeler gereği temmuz ayında kamu emekçilerinin maaşları ve emekli aylıkları yeniden belirlenecek. İşçi emeklileri için artış oranı, temmuz başında açıklanacak altı aylık resmi enflasyon kadar olacak.
Kamu emekçileri ve emeklileri açısından tablo ise daha ağır. Toplu sözleşme hükümleri nedeniyle maaş artışları doğrudan gerçekleşen enflasyona göre belirlenmiyor. Bu nedenle kamu emekçileri ve emeklilerinin alacağı zam oranının resmi enflasyonun yaklaşık 4 ila 4,5 puan altında kalması bekleniyor.
Beş aylık verilere göre kamu emekçilerinin temmuz artışı şimdiden yüzde 12,41 olarak netleşmiş durumda. Altı aylık enflasyonun yüzde 18-19 bandında gerçekleşmesi halinde kamu emekçileri ve emeklileri yalnızca yüzde 14-15 düzeyinde bir artış alabilecek.
Eş ve çocuk yardımları dahil 61 bin 890 lira olan en düşük kamu emekçisi aylığının satın alma gücü ise yalnızca ilk beş ayda 10 bin 280 lira geriledi.
İşçiler ayın üçte birini vergi ve enflasyona çalışıyor
Yüksek enflasyonun yanı sıra vergi ve kesintiler de ücretlerin harcanabilir kısmını hızla azaltıyor.
DİSK-AR'ın hesaplamalarına göre SGK kapsamındaki 16,7 milyon işçinin ücretlerinde, yılın ilk beş ayında enflasyon kaynaklı toplam kayıp 458,8 milyar liraya ulaştı. Aynı dönemde gelir vergisi ve damga vergisinin yarattığı kayıp ise 431,2 milyar lira oldu.
Böylece işçilerin yalnızca beş ayda vergi ve enflasyon nedeniyle yaşadığı toplam gelir kaybı yaklaşık 890 milyar liraya çıktı. Bu tutar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 46,8 daha yüksek.
Ocak-Mayıs döneminde brüt giydirilmiş ücreti 64 bin 985 lira olarak hesaplanan ortalama bir işçi, yalnızca mayıs ayında 15 bin 537 lira vergi ve kesinti kaybı yaşadı. Buna enflasyon nedeniyle oluşan 8 bin 458 liralık alım gücü kaybı da eklendiğinde toplam kayıp 25 bin 284 liraya ulaştı.
Hesaplamalar, işçilerin Mayıs 2026'da ortalama olarak ayın en az 12 gününü vergi, kesinti ve enflasyon için çalıştığını ortaya koyuyor.
Asgari ücret 25 aydır açlık sınırının altında
Yılbaşında 28 bin 75 lira olarak belirlenen asgari ücret, ilk beş ayda enflasyon karşısında 4 bin 663 lira değer kaybetti.
Bununla birlikte asgari ücretin açlık sınırının altında kalması da sürüyor. Asgari ücret, Nisan 2024'ten bu yana, yani 25 aydır dört kişilik bir ailenin yalnızca gıda harcamalarını ifade eden açlık sınırını karşılamıyor.
Ocak 2026'da asgari ücret 28 bin 75 lira olarak belirlenirken açlık sınırı 34 bin 587 lira düzeyindeydi. Hayat pahalılığındaki artışın sürmesi halinde yıl sonunda açlık sınırının 45 bin liraya yaklaşacağı tahmin ediliyor.
Temmuz ayında ara zam yapılmaması durumunda ise asgari ücret ile açlık sınırı arasındaki farkın daha da büyümesi bekleniyor.
Hükümetten ara zam sinyali yok
Mevzuata göre asgari ücretin yılda birden fazla kez artırılmasının önünde herhangi bir yasal engel bulunmuyor. Asgari Ücret Yönetmeliği, ücretin işçinin temel ihtiyaçlarını günün koşullarına göre karşılayabilecek düzeyde belirlenmesini öngörüyor.
Buna rağmen hükümet, uyguladığı ekonomik program doğrultusunda temmuz ayında yeni bir asgari ücret düzenlemesine sıcak bakmıyor.
AKP Grup Başkanı Abdullah Güler, asgari ücrete ara zam yapılıp yapılmayacağı sorusuna "Gündemimizde böyle bir çalışma yok" yanıtını verdi.
Bu açıklamayla birlikte milyonlarca özel sektör çalışanı açısından temmuz ayında ücretlerde herhangi bir artış yapılmaması ihtimali güçlenmiş oldu. Sendikalar ise ara zam talebini dile getirmeyi sürdürse de şu ana kadar bu konuda geniş çaplı bir toplumsal veya örgütsel seferberlik ortaya çıkmış değil.
Kaynak: Sol Haber