ABD’de 3 Kasım ara seçimleri, Başkan Donald Trump’ın ikinci dönemindeki ilk iki yılına ilişkin siyasi bir değerlendirmeye dönüşmüş durumda. Temsilciler Meclisi’ndeki 435 sandalyenin tamamı ile 100 üyeli Senato’nun 35 sandalyesi için oy kullanılıyor.
Reuters’ın seçim öncesi haberine göre kamuoyu araştırmaları ve partilerden bağımsız seçim analistlerinin değerlendirmeleri, Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu kazanma olasılığının daha güçlü olduğunu gösteriyor. Senato’nun kontrolü ise aralarında Cumhuriyetçilerin güçlü kabul edildiği eyaletlerin de bulunduğu yaklaşık 10 çekişmeli yarışa bağlı.
Haberdeki sandalye hesabına göre Demokratların çoğunluğa ulaşabilmek için Temsilciler Meclisi’nde net en az üç, Senato’da ise net dört sandalye kazanması gerekiyor.
Savaşın ekonomik faturası seçim gündeminde
Seçimin belirleyici başlıklarından biri, seçmenlerin temel ihtiyaçlarını karşılamakta yaşadığı güçlükler. Reuters’ın aktardığı anketlere göre hayat pahalılığına ilişkin kaygılar öne çıkarken Trump’ın ekonomi yönetimi seçmenlerden yeterli destek görmüyor.
Haberde, yönetimin kapsamlı gümrük tarifeleri ile şubat ayında İran’a yönelik başlatılan saldırıların ülke içindeki maliyetleri artırdığı belirtildi. Savaşın ardından yükselen yakıt fiyatlarının da ekonomik memnuniyetsizliği derinleştirdiği aktarıldı.
Böylece Washington’ın savaş politikalarının ekonomik sonuçları, Kongre’deki güç dağılımını etkileyebilecek bir iç siyaset gündemine dönüştü. Trump’ın kamuoyu desteğinin düşük seviyelerde seyretmesi de Cumhuriyetçi adayların seçim kampanyalarını zorlaştıran unsurlar arasında gösterildi.
Cumhuriyetçiler kendi kalelerinde savunmada
Trump, seçim kampanyasında destekçilerinden kendisi de adaymış gibi oy kullanmalarını istedi. Ekim başından itibaren ağırlıklı olarak 2024 başkanlık seçiminde rahat kazandığı eyaletlerde mitingler düzenlemesi, Cumhuriyetçilerin geleneksel destek bölgelerinde de seçmeni harekete geçirme ihtiyacına işaret etti.
Cumhuriyetçi kampanya, Demokrat adayları radikallik ve Amerikan karşıtlığıyla suçlayan söylemlere ağırlık verdi. Ancak Reuters’ın değerlendirmesine göre seçmenlerin önceliği, gündelik yaşamın maliyeti olmaya devam ediyor.
Cumhuriyetçi adayların Trump’ın politikalarına yönelik tepkilerden uzaklaşmakta zorlandığı belirtilirken tarihsel eğilimin de iktidar partisi açısından olumsuz olduğu vurgulandı. ABD’de görevdeki başkanın partisi, ara seçimlerin büyük bölümünde Kongre’de sandalye kaybı yaşıyor.
Demokrat çoğunluk Trump’ın hareket alanını daraltabilir
Demokratların Kongre’nin kanatlarından birinde çoğunluğu kazanması, Trump yönetimi üzerindeki denetimi artırabilir. Demokrat çoğunluk, yönetimin faaliyetlerine ilişkin soruşturmalar başlatabilecek ve yasama süreçlerinde Beyaz Saray’dan taviz talep edebilecek.
Senato’nun el değiştirmesi ise atamalar bakımından ayrıca önem taşıyor. Demokratların çoğunluk sağlaması halinde, boşalma yaşanması durumunda Yüksek Mahkeme üyelikleri de dahil olmak üzere Trump’ın aday gösterdiği isimlerin onay süreçleri engellenebilecek.
Ancak Senato’da Demokratların hata payı dar. Parti, mevcut sandalyelerini korumanın yanı sıra Cumhuriyetçilerin elindeki birden fazla eyalette de kazanmak zorunda.
Michigan’da parti içi ayrışma ve kimlik siyaseti
Michigan’daki Senato yarışı, Demokrat Abdul El-Sayed ile Cumhuriyetçi eski Temsilciler Meclisi üyesi Mike Rogers arasında geçiyor. Demokrat ön seçimde El-Sayed’e kaybeden Haley Stevens’ın Rogers’a destek vermesi, yarışa yeni bir boyut ekledi.
İsrail’e yönelik eleştirileri ve herkesin sağlık hizmetine erişimini savunan politikalarıyla öne çıkan El-Sayed’in olası zaferi, Demokrat Parti’nin sol kanadı açısından da önem taşıyor. Seçilmesi halinde ABD’nin ilk Müslüman senatörü olacak El-Sayed’e yönelik kimlik temelli saldırıların seçmende karşılık bulup bulmayacağı da yakından izleniyor.
Teksas’ta büyük sermayenin seçim etkisi
Teksas’ta Demokrat James Talarico, Cumhuriyetçi Ken Paxton karşısında yarışıyor. Reuters’ın haberinde, Elon Musk’ın Cumhuriyetçileri desteklemek amacıyla yaptığı yüksek tutarlı seçim harcamalarına dikkat çekildi.
Musk’ın sağladığı mali destek, büyük servet sahiplerinin seçim kampanyaları üzerindeki etkisini de gündeme taşıdı. Demokratlar açısından Teksas’ta elde edilecek bir başarı, uzun süredir Cumhuriyetçilerin üstün olduğu eyalette önemli bir siyasi değişim anlamına gelecek.
Kansas’ta Demokrat Adam Hamilton ile Cumhuriyetçi Senatör Roger Marshall arasındaki yarış da dikkatle takip ediliyor. Maine’de ise Cumhuriyetçi Senatör Susan Collins, Demokrat Troy Jackson karşısında koltuğunu korumaya çalışıyor. Iowa, Nebraska, Ohio ve Güney Carolina’daki yarışlar da Senato çoğunluğu açısından belirleyici olabilecek.
Seçimlere yargı müdahalesi tartışması
Seçim öncesinde Adalet Bakanlığının attığı adımlar da tartışma konusu oldu. Reuters’ın aktardığına göre Alaska’da, Demokrat aday Mary Peltola’nın kampanyasının rakibiyle aynı adı taşıyan başka bir adayın yarışa katılmasına yardım ettiği iddiası üzerine soruşturma başlatıldı. Peltola iddiaları reddetti.
Bakanlığın seçim sonuçlarının onaylanmasını engellemeye yönelik girişimi ise mahkeme tarafından reddedildi.
Kaliforniya’da da bazı oy pusulalarının geçerliliğine ilişkin dava açıldı. Yönetimin bu dosyada acil karar verilmesi talebi, ABD Yüksek Mahkemesi tarafından kabul edilmedi.
Demokratlar, Cumhuriyetçilerin kaybetmesi halinde Trump’ın sonuçlara itiraz edebileceği uyarısında bulundu. Bu nedenle seçimlerin ardından yalnızca sandalye dağılımı değil, oyların sayımı ve sonuçların onaylanması süreçleri de yakından izlenecek.
Seçmenler aynı gün 36 eyalette valilikler, çok sayıda yerel yasama üyeliği ve kürtaj hakkından milyarderlerin vergilendirilmesine kadar çeşitli referandum başlıkları için de oy kullanıyor.
Kaynak:Reuters