İngiliz Guardian gazetesi ile Arap Araştırmacı Gazeteciler Ağı’nın (ARIJ) ortak araştırması, İsrail’de tutulan Filistinlilere yönelik elektroşokla işkence iddialarını gündeme taşıdı.
Araştırma kapsamında görüşülen dört eski tutuklu, 2024 ve 2025 yıllarında İsrail’in hapishane ve gözaltı merkezlerinde elektrik şokuna maruz bırakıldıklarını anlattı. Tanıklıklar, vücutlarındaki izlere ilişkin uzman değerlendirmeleri ve görüntüler üzerinden kullanılan cihazların Axon Enterprise üretimi Taser marka elektroşok silahları olabileceği belirtildi.
Engelli tutuklunun vücudundaki izler incelendi
Haberde, güvenlik gerekçesiyle kimliği değiştirilen 43 yaşındaki Essa’nın anlatımına yer verildi. İsrail’in evine düzenlediği saldırıda iki ayağını kaybeden Essa, Ocak 2024’te Cibaliye Mülteci Kampı’nda gözaltına alındığını ve Ekim 2025’te serbest bırakıldığını söyledi.
Essa, Ofer Hapishanesi’nde tutulduğu sırada darbedildiğini, elleri ve vücudu bağlandıktan sonra kendisine elektroşok uygulandığını anlattı.
İşkence Mağdurları Uluslararası Rehabilitasyon Konseyinin değerlendirmesine göre, Essa’nın vücudundaki birbirine yakın çift izler, bağlı durumdayken tekrar tekrar elektrik şokuna maruz bırakılmış olabileceğine işaret ediyor. Araştırmada, kullanılan cihazın Taser marka olma ihtimalinin yüksek olduğu aktarıldı.
Diğer eski tutuklulardan da benzer tanıklıklar
Görüşülen diğer üç eski tutuklu da benzer cihazlarla işkence gördüklerini söyledi. Tutuklulardan biri, yaşadıklarının ardından görme sorunları, kasılmalar ve tekrarlayan bayılma nöbetlerinin sürdüğünü anlattı.
Araştırmada, İsrail Cezaevi İdaresinin yayımladığı iki ayrı videoda Taser silahına benzeyen bir cihazın görüldüğü belirtildi. Dört eski tutuklu, görüntülerdeki cihazı kendilerine uygulanan işkencede kullanılan silah olarak tanımladı.
Filistin Esirler ve Serbest Bırakılanlar İşleri Komisyonunun Ağustos 2025 tarihli açıklamasında da Gilboa Hapishanesi’nde elektroşokla işkence iddiaları yer almıştı. Ancak o açıklamada cihazların markası belirtilmemişti.
BM’nin değerlendirmesinde de elektrik şoku iddiaları vardı
Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Komite, Kasım 2025’teki değerlendirmesinde İsrail’in gözaltı merkezlerindeki elektrik şoku dahil işkence ve kötü muamele iddialarına dikkat çekmişti.
Komite, 7 Ekim 2023’ten sonra işkence ve kötü muamelenin keskin biçimde arttığını belirtmiş; Filistinli tutuklulara yönelik cinsel şiddet iddialarından da ciddi endişe duyduğunu açıklamıştı.
Guardian’ın aktardığı İsrailli sivil toplum kuruluşlarının raporuna göre, Ekim 2023’ten bu yana İsrail’de gözaltında tutulan 92 Filistinli hayatını kaybetti. Raporda, Gazze’den getirilen tutuklulara kötü muamele nedeniyle yalnızca bir İsrail askerinin yargılandığı belirtildi.
Axon’un İsrail’deki ticari ilişkileri sürüyor
Araştırma, daha önce Taser International adıyla faaliyet gösteren Axon’un İsrail’deki tedarik ilişkilerini de ele aldı.
Habere göre şirketin İsrail distribütörü MR Hunter, 2016’da güvenlik kurumlarına Taser X26P model cihazlar ve aksesuarlar sağlamak üzere 13 milyon şekellik sözleşme imzaladı.
Axon’un 2025’te distribütörleri arasında gösterdiği Goren-Kidon Group’un müşterileri arasında ise İsrail polisi, Ulusal Güvenlik Bakanlığı, Savunma Bakanlığı ve Cezaevi İdaresi bulunuyor. Şirketin Haziran 2025’te İsrail’de düzenlediği konferansta yeni elektroşok modellerini güvenlik kurumlarının temsilcilerine tanıttığı aktarıldı.
İhracat denetimleri tartışılıyor
ABD’nin Arizona eyaletinde üretilen cihazların ihracatı, ABD Ticaret Bakanlığının denetimine tabi. İzin değerlendirmelerinde, alıcı ülkedeki insan hakları ihlallerine ilişkin kanıtların da dikkate alındığı belirtiliyor.
Uluslararası Af Örgütü, elektroşok silahlarının ihracatına sınırlama getirilmesi çağrısını yineleyerek bu ekipmanların BM Silah Ticareti Antlaşması kapsamına alınmasını istiyor.
İsrail ordusu: Kötü muamele yasak
Guardian’a yanıt veren İsrail ordusu sözcüsü, tutuklulara kötü muamelenin kesin biçimde yasak olduğunu söyledi. Fiziksel kısıtlamaların yalnızca gerekli görülen istisnai durumlarda, hukuk ve ordu emirleri doğrultusunda uygulandığını savundu.
Guardian, Axon Enterprise ve İsrail Cezaevi İdaresinden de görüş istediğini ancak yanıt alamadığını bildirdi.
Kaynak: Gazete Oksijen’in aktardığı Guardian ve ARIJ araştırması