Ekonomik sorunların bireyler üzerinde yarattığı stresin yanı sıra, düşünme ve problem çözme becerilerini de etkileyebildiği ortaya çıktı. ABD ve Hindistan’da gerçekleştirilen iki ayrı araştırma, maddi baskının insanların bilişsel performansında belirgin düşüşlere yol açtığını gösterdi.
İki çarpıcı araştırma: Yoksulluk zihni nasıl etkiliyor?
Farklı coğrafyalarda ve farklı sosyoekonomik gruplar üzerinde yürütülen çalışmalar, geçim sıkıntısının zihinsel kapasite üzerindeki etkisini somut verilerle ortaya koyuyor.
ABD’de yapılan araştırmada, düşük ve orta gelirli katılımcılara araç tamiri gibi beklenmedik yüksek maliyetli senaryolar sunuldu. Bu mali sorunları nasıl çözeceklerini düşünmeleri istendiğinde, düşük gelir grubundaki bireylerin akışkan zekâyı ölçen testlerde ortalama 13 IQ puanı daha düşük performans gösterdiği tespit edildi. Araştırmacılar, bu düşüşün etkisinin bir gece boyunca hiç uyumamanın yarattığı zihinsel yorgunluğa benzer olduğunu belirtiyor.
Hindistan’da şeker kamışı üreticileri üzerinde gerçekleştirilen araştırmada ise aynı çiftçiler, hasat öncesi ve hasat sonrası olmak üzere iki farklı dönemde teste tabi tutuldu. Gelir elde etmeden önce, maddi baskının yoğun olduğu dönemde çiftçilerin bilişsel performanslarında 9 ila 10 IQ puanlık düşüş gözlendi. Hasat sonrası gelir elde ettiklerinde ise test sonuçlarının yeniden yükselerek normal seviyelere döndüğü kaydedildi.
Kalıcı bir zeka kaybı değil
Araştırmacılar, söz konusu sonuçların kalıcı bir zekâ kaybına ya da beyin hasarına işaret etmediğini vurguluyor. Uzmanlar bu durumu, literatürde “zihinsel bant genişliği vergisi” olarak tanımlanan bir olgu ile açıklıyor.
Buna göre, maddi sorunlarla mücadele eden kişiler dikkatlerinin ve zihinsel kaynaklarının önemli bölümünü borçlar, faturalar ve geçim kaygıları gibi sorunlara ayırıyor. Beynin sınırlı bilişsel kapasitesinin büyük kısmı bu sorunlarla meşgul olduğundan, karar verme, planlama ve problem çözme gibi diğer zihinsel görevler için daha az kaynak kalıyor.
Uzmanlar, araştırma sonuçlarının yoksulluğun yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda bilişsel bir yük oluşturduğunu ve bu durumun bireylerin günlük yaşam performansını doğrudan etkileyebildiğini ortaya koyduğunu belirtiyor.
Kaynak: Birgün