2006’da Plüton’un gezegen statüsünü kaybetmesiyle birlikte Güneş Sistemi’nin sekiz gezegenden oluştuğu kabul edilmişti. Fakat 2016’da California Teknoloji Enstitüsü’nden Konstantin Batygin ve Michael Brown, altı trans‑Neptün cisminin alışılmadık yörüngelerinin yalnızca büyük kütleli bir gökcisminin varlığıyla açıklanabileceğini öne sürdü. Bu hipotez, “Dokuzuncu Gezegen” tartışmasını başlattı.
Varsayımsal gezegenin Dünya’dan büyük, Neptün’den küçük olduğu ve Güneş’ten ortalama 20 kat daha uzakta bulunduğu tahmin ediliyor. Bu uzaklık, onun son derece sönük görünmesine ve gözlemlenmesini zorlaştırıyor. Yörüngesinin de diğer gezegenlerden farklı olarak oldukça eliptik ve eğik olacağı öngörülüyor.
Şili’nin kuzeyinde kurulan Vera Rubin Gözlemevi, Haziran 2025’te başladığı görevinde tüm güney gökyüzünü düzenli olarak tarıyor. 10 yıllık sürede milyarlarca nesneyi kataloglaması beklenen gözlemevi, eğer Dokuzuncu Gezegen gerçekten varsa onu bulabilecek kapasiteye sahip. Gözlemevinde görev yapan Dr. Sarah Greenstreet, “Rubin, şimdiye kadar görebildiğimizden daha sönük ve daha uzak çok sayıda nesneyi bulabilir.
Eğer Dokuzuncu Gezegen varsayılan boyutunda ve konumunda gerçekten varsa, Rubin Gözlemevi onu bulacaktır” diyor.
Michael Brown ise Rubin’in ya gezegeni doğrudan keşfedeceğini ya da onun varlığını çürütecek güçlü kanıtlar sunacağını düşünüyor. Böyle bir keşif, 1846’da Neptün’ün bulunmasından sonra Güneş Sistemi’nde keşfedilen ilk yeni gezegen anlamına gelecek.
Buna karşılık bazı bilim insanları, trans‑Neptün cisimlerinin yörüngelerindeki düzensizliklerin milyarlarca yıl önce yakın geçen bir yıldızın kütleçekim etkisiyle açıklanabileceğini öne sürüyor. Ayrıca 2023’te keşfedilen Ammonite adlı cismin yörüngesi, Batygin ve Brown’un analiz ettiği altı TNO ile örtüşmediği için şüpheleri artırdı.
Yale Üniversitesi’nden Malena Rice ise bu ihtimali reddetmiyor: “Dokuzuncu Gezegen’in verilerimizin içinde zaten olmadığı fikri hiç de inandırıcı değil. Sadece dikkatle bakmamız gerekiyor.”
Sonuç olarak, Rubin Gözlemevi’nin önümüzdeki birkaç yıl içinde sağlayacağı veriler, Güneş Sistemi’nin sınırlarını yeniden tanımlayabilir. Gezegenin varlığı doğrulanırsa bu, hem bilimsel hem de kültürel açıdan tarihî bir dönüm noktası olacak. Eğer bulunmazsa bile, Güneş Sistemi’nin dış kısmında keşfedilmeyi bekleyen bambaşka sırların ortaya çıkacağı kesin.
Kaynak:BBC News Türkçe