Devlet Tiyatroları’nda milyonlarca liralık yönetim ve seyahat giderleriyle sanat emekçilerinin harcırahına yönelik kısıtlama aynı dönemde gündeme geldi. Kurumun yolluk harcaması 2026’nın ilk yarısında geçen yılın yıllık toplamına yaklaşırken İstanbul Devlet Tiyatrosu’nun Moskova turnesine katılan ekibe, artırımlı harcırahın yalnızca yarısını kabul ettiklerine ilişkin bir dilekçe sunuldu.
“Vanya Dayı” oyununun 26–29 Ağustos 2026 tarihlerindeki Moskova turnesi için hazırlanan dilekçede, görevlendirilen personelin gidiş ve dönüş günleri dışındaki konaklama günlerine ait yüzde 50 artırımlı harcırahın yüzde 50’sini kabul ettiğini beyan etmesi istendi. Bu ifade, artırımlı harcırah tutarının yarısının ödenmesi anlamına geliyor. Dilekçenin kaç kişiye imzalatıldığı ve ekibe fiilen ne kadar ödeme yapıldığı ise açıklanmış değil.
Turneye çıkan oyuncu ve personelin çalışma giderleri tartışılırken kurumun yolluk harcamaları hızla yükseldi. Devlet Tiyatroları’nın 2025 yılının tamamındaki yolluk gideri 177 milyon 239 bin 644 lira olarak kaydedildi. 2026’nın yalnızca ilk altı ayında 160 milyon 622 bin 851 lira harcandı. Böylece altı aylık tutar, bir önceki yılın on iki aylık harcamasının yaklaşık yüzde 91’ine ulaştı.
Kurumun önceki yıllardaki yolluk giderleri de artışın boyutunu ortaya koyuyor. Harcama 2023’te yaklaşık 34,7 milyon lira, 2024’te yaklaşık 127,8 milyon lira, 2025’te ise 177,2 milyon lira düzeyindeydi. 2026’nın ilk yarısındaki tutar, yılın kalan bölümünde de aynı eğilimin sürmesi hâlinde yıllık giderin daha da yükselebileceğine işaret ediyor. Ancak yıllar arasındaki rakamları değerlendirirken turne ve görevlendirme sayısı ile artan ulaşım ve konaklama maliyetlerinin de açıklanması gerekiyor.
Özel kalem hizmetlerine dört ayda 6,7 milyon lira
Yolluk giderlerinin yanı sıra Devlet Tiyatroları’nın özel kalem hizmetleri harcaması da dikkat çekiyor. Genel müdürün çalışma programı, protokol ve tören işlerine yönelik düzenlemeleri içeren bu kalem için Ocak–Nisan 2026 döneminde 6 milyon 725 bin 393 lira harcandı.
Yolluk ve özel kalem hizmetleri farklı bütçe kalemleri. Yayımlanan toplamlar, bu paranın hangi kişi veya kuruma ne kadar ödendiğini tek başına göstermiyor. Bununla birlikte yönetim giderleri milyonlarla ifade edilirken turne ekibinden harcırahının bir bölümünü almamayı kabul etmesinin istenmesi, kurumun bütçe önceliklerine ilişkin ciddi bir açıklama ihtiyacı doğuruyor.
Tamer Karadağlı’nın göreve geldiği dönemde sanatçılara yönelik “Lale Devri bitti” ve “Çalışmayacaksanız istifa edin” sözleri tartışma yaratmıştı. Bugün yanıt bekleyen mesele ise söylemin ötesinde: Sanat emekçilerine yönelik harcırah kısıtlaması hangi gerekçeyle hazırlandı? Bu uygulama yalnızca Moskova turnesiyle mi sınırlı kaldı? Çalışanlara hak ettikleri tutarlar hangi hesaplama üzerinden ödendi?
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Devlet Tiyatroları yönetiminin, yolluk giderlerindeki artışı da görevlendirme ve harcama türlerine göre açıklaması gerekiyor. Yüksek harcama toplamları tek başına usulsüzlük kanıtı değildir. Fakat kamu bütçesi büyürken sahnedeki emeğin ödemesine kısıtlama getirilmek istenmesi, kamuoyunun ayrıntılı hesap istemesi için yeterince somut bir çelişkidir.
Devlet Tiyatroları yönetimi ve Kültür ve Turizm Bakanlığı şu soruları yanıtlamalı: Moskova turnesi için hazırlanan dilekçenin gerekçesi neydi? Kaç kişiye sunuldu ve çalışanlara hangi tutarlar ödendi? Uygulama başka turnelerde de tekrarlandı mı? Yolluk giderlerindeki artış hangi görevlendirmelerden kaynaklandı? Özel kalem hizmetlerine yapılan ödemeler hangi işlere karşılık geldi?
Sanatın kamusal niteliği, yalnızca sahnenin açık tutulmasıyla korunmaz. O sahneyi ayakta tutan emekçilerin hakları ve kurum bütçesinin hesabı da aynı açıklıkla savunulmalıdır.
Kaynak:Sol Haber