Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği yürürlüğe girdi. Ticari amaçla coğrafi veri toplayan, üreten, paylaşan veya satan kişi ve şirketlere izin zorunluluğu getirilirken, izinsiz faaliyet gösterenlere idari para cezası uygulanacak. İzinler 1 ila 5 yıl geçerli olacak.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle coğrafi verilerin ticari amaçlarla toplanması, üretilmesi, paylaşılması ve satılmasına ilişkin izin süreçleri, ücretler, muafiyetler ve denetim esasları yeniden belirlendi.
Yönetmelik; gerçek kişileri, özel hukuk tüzel kişilerini ve yabancı gerçek ve tüzel kişileri kapsıyor. Kamu kurumları adına yürütülen coğrafi veri faaliyetleri ile afet ve acil durumlarda kullanılacak verilerin paylaşımına ilişkin yükümlülükler de düzenleme kapsamında yer alıyor.
COĞRAFİ VERİLER İÇİN İZİN ZORUNLULUĞU
Yeni yönetmeliğe göre, Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamında yer alan coğrafi verileri ticari amaçlarla toplamak, üretmek, paylaşmak veya satmak isteyen kişi ve şirketlerin Bakanlıktan izin alması gerekecek.
Türk Ticaret Kanunu kapsamında şube veya acente olarak faaliyet gösteren özel hukuk tüzel kişilerinde, işletme merkezinin tek bir izin alması yeterli olacak.
Kamu kurumları ve kamu tüzel kişileri adına coğrafi veri faaliyeti yürüten kişi ve şirketler de izin almak zorunda olacak. Ancak bu faaliyetler için izin bedeli alınmayacak. Elde edilen verilerin ticari amaçlarla kullanılması, satılması veya paylaşılması durumunda ise izin bedeli ödeme yükümlülüğü doğacak.
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri, ticari faaliyete ilk başladıkları yıl izin bedelinden muaf tutulacak. Bu muafiyet, izin alma zorunluluğunu ortadan kaldırmayacak.
Elektrik ve doğal gaz dağıtım lisansına sahip şirketler de lisans kapsamındaki faaliyetleri için Bakanlığın elektronik altyapısına kayıt olmak şartıyla izin ve izin bedeli yükümlülüğünden muaf olacak. Lisans kapsamı dışındaki ticari kullanımlarda ise izin ve ödeme şartı aranacak.
ADRES VE KONUM PAYLAŞIMINA MUAFİYET
Yönetmelikte bazı faaliyetler izin zorunluluğunun dışında bırakıldı.
Fatura düzenlemek amacıyla talep edilen adres bilgilerinin paylaşılması için coğrafi veri izni alınması gerekmeyecek. İşletmelerin merkez, şube ve acentelerine ait adres ve konum bilgilerini internet sitelerinde veya sosyal medya hesaplarında yayımlamaları da izin yükümlülüğünden muaf tutulacak.
İZİNLER 1 İLA 5 YIL GEÇERLİ OLACAK
Coğrafi veri izin başvuruları, Bakanlığın oluşturduğu elektronik altyapı üzerinden yapılacak. Başvuruların, ticari faaliyet başlamadan önce yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerekecek.
İzin belgeleri en az 1, en fazla 5 yıl geçerli olacak. Süre, başvuru sahibinin talebi ve Bakanlığın onayı doğrultusunda belirlenecek.
Başvurularda faaliyet yürütülecek coğrafi bölge, toplanacak veya üretilecek verilerin türü, faaliyetlerin kapsamı ve talep edilen izin süresi bildirilecek.
Tüzel kişilerden ayrıca vergi beyannamesi, çalıştırılacak personele ilişkin bilgiler, kullanılacak araç ve gereçlerin ayrıntıları, çalışanların adli sicil kayıtları ve veri güvenliği tedbirlerine ilişkin beyan istenecek.
Birden fazla ilde veya ülke genelinde faaliyet gösterecek şirketlerin, Coğrafi Bilgi Sistemi Uzmanı (Seviye 6) yeterlilik belgesine sahip ya da ilgili yükseköğretim programlarından mezun en az bir personel çalıştırması gerekecek.
Bir il veya daha küçük bir alanda faaliyet gösterecek şirketlerde ise Coğrafi Bilgi Sistemi Operatörü yeterlilik belgesine sahip ya da belirtilen programlardan mezun en az bir personel bulunması şartı aranacak.
BAŞVURULAR 30 GÜNDE SONUÇLANDIRILACAK
Bakanlık, izin başvurularına ilişkin değerlendirmesini başvuru tarihinden itibaren 30 gün içinde ilgili kişiye bildirecek.
Eksik bilgi veya belge bulunması halinde, eksikliklerin bir ay içinde tamamlanması şartıyla başvuru süreci devam edebilecek. Belirlenen süre içinde eksikliklerin giderilmemesi durumunda başvuru geçersiz sayılacak.
İzin başvurusu onaylanan ve ödeme yükümlülüğü bulunan kişi ve şirketlerin, izin bedelini 15 gün içinde Bakanlığın ilgili hesabına yatırması gerekecek. Ödemenin yapılmaması halinde başvuru geçersiz olacak.
Bakanlık, verilerin belirlenen teknik standartlara uygun hale getirilmesi için ilave çalışma yapılmasını veya veri üretilmesini de talep edebilecek. Bu çalışmalar için verilecek süre 6 ayı aşamayacak.
İzin kapsamındaki faaliyet konusu, çalışma bölgesi veya izin süresinin değiştirilmesi halinde yeniden başvuru yapılması gerekecek.
İZİN BEDELLERİ NASIL HESAPLANACAK?
Yeni düzenlemeyle coğrafi veri izin bedellerinin hesaplanmasına ilişkin esaslar da yeniden belirlendi.
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri için izin bedeli; coğrafi veri tema sayısı, çalışma alanı, izin süresi ve işletmenin yıllık net satış tutarı veya satış hasılatı dikkate alınarak hesaplanacak.
İzin bedellerinin hesaplanmasında kullanılan katsayı bedelinin 2024 yılı için 1.750 TL olduğu belirtilirken, bu tutarın ve ilgili cetvellerdeki parasal sınırların her yıl yeniden değerleme oranında artırılacağı hükme bağlandı.
Yabancı gerçek ve tüzel kişiler için izin bedeli ise bir izin katsayısı bedelinin 1.250 katının süre katsayısıyla çarpılmasıyla hesaplanacak.
Belirlenen bedeller, her yıl Bakanlığın döner sermaye işletmesi birim fiyat listesinde yayımlanacak.
İZİNSİZ FAALİYETE İDARİ PARA CEZASI
Yönetmelik, izin almadan coğrafi veri faaliyetinde bulunan kişi ve şirketlere yönelik yaptırımları da düzenliyor.
Bakanlık tarafından izinsiz faaliyet tespit edilmesi halinde, ilgili kişiye izin başvurusu yapması için tebliğ tarihinden itibaren 15 gün süre verilecek.
Bu süre içinde başvuru yapmayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerine, tespitin yapıldığı yıl için belirlenen bir yıllık en yüksek izin bedeli tutarında idari para cezası uygulanacak.
Yabancı gerçek ve tüzel kişiler için ise bir yıllık izin bedelinin iki katı tutarında idari para cezası öngörülüyor.
İdari para cezaları, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenecek veya aynı süre içinde Bakanlığa itiraz edilebilecek. Cezanın ödeme süresi içinde yatırılması halinde yüzde 25 indirim uygulanacak.
Bakanlığın itirazı reddetmesi durumunda ilgili kişiler, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilecek.
İdari para cezası uygulanması, izin alma zorunluluğunu ortadan kaldırmayacak. Ayrıca cezanın tahakkuk tarihinden itibaren 60 gün içinde izin başvurusunda bulunulmaması halinde, daha sonra yapılacak ilk başvuruda izin bedeli iki katı olarak uygulanacak.
AFETLERDE COĞRAFİ VERİLER ÜCRETSİZ PAYLAŞILACAK
Yönetmelikle izin sahiplerine veri paylaşımına ilişkin yeni yükümlülükler de getirildi.
İzin sahipleri, yürüttükleri faaliyetlere ilişkin raporları ve coğrafi verileri tanımlayan meta verileri her 12 ayda bir Bakanlığın elektronik altyapısına sunacak.
Afet ve acil durum yönetiminde kullanılmak üzere, yürütülen çalışmalar sonucunda elde edilen coğrafi veriler de Bakanlığın talebi üzerine ücretsiz paylaşılacak. Verilerin ilgili teknik standartlara uygun biçimde elektronik ortamda sunulması gerekecek.
İzin süresi sona erdikten sonra da coğrafi verilerin Bakanlığın elektronik altyapısıyla paylaşımına devam edilecek. Paylaşımın sürdürülememesi halinde Bakanlık, verilerin belirlenen standartlara uygun biçimde sayısal olarak teslim edilmesini isteyebilecek.
Bakanlık ise paylaşılan verilerin korunması, gizliliği ve güvenliği için Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Siber Güvenlik Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.
İZİNLER ASKIYA ALINABİLECEK VEYA İPTAL EDİLEBİLECEK
İzin sözleşmesindeki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, başvuru belgelerinde yanlış veya eksik bilgi verilmesi ya da denetimlerde gerekli koşulların kaybedildiğinin belirlenmesi halinde izinler askıya alınabilecek.
Askıya alınan iznin yeniden etkin hale getirilmesi için ilgili kişiye 60 gün süre tanınacak. Bu süre içinde eksikliklerin giderilmemesi, milli güvenliğe aykırı bir durum tespit edilmesi veya yönetmelikte belirtilen diğer iptal gerekçelerinin ortaya çıkması halinde izin iptal edilebilecek.
İzni iptal edilenlere veya kendi talebiyle izin iptali isteyenlere ödedikleri izin bedelleri iade edilmeyecek. İzin belgeleri üçüncü kişilere devredilemeyecek.
Faaliyetin sona ermesi, ortaklık yapısında değişiklik yapılması veya iletişim, personel ve araç bilgilerinin değişmesi halinde ilgili değişikliklerin 15 gün içinde Bakanlığa bildirilmesi gerekecek.
2021 YILINDAKİ İKİ YÖNETMELİK KALDIRILDI
Yeni düzenlemeyle 10 Şubat 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği ile Coğrafi Veri Lisans Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.
Önceki yönetmelikler kapsamında Bakanlık tarafından verilmiş izin ve lisans belgeleri ise geçerlilik sürelerinin sonuna kadar kullanılabilecek.
Kaynak: Birgün